శ్రీ జగిత్యాల లక్ష్మీ నారాయణ సుప్రభాతం.

ఃఃఃఃఃఃఃఃఃఃఃఃఃఃఃఃఃఃఃఃఃఃఃఃఃఃఃఃఃఃఃఃఃఃఃఃః హరిః ఓం గం గణపతయే నమః శ్రీ జగిత్యాల లక్ష్మీ నారాయణ స్వామి సుప్రభాతమ్. ~ కొరిడె విశ్వనాథ శర్మ, Rtd. Principal, SLNSA (Oriental Degree College) ధర్మపురి . 9840608311 @@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@ 1 ) శ్రీ లక్ష్మీ నారాయణ సుప్రభాతం. 2 ) స్తోత్రమ్ 3 ) ప్రపత్తి. 4 ) మంగళాష్టకమ్ @@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@ 1 ) శ్రీ లక్ష్మీ నారాయణ సుప్రభాతం ఉత్తిష్ఠోత్తిష్ఠ లక్ష్మీశ ! ఉత్తిష్ఠ జగతాం పతే ! ఉత్తిష్ఠైశ్వర్యదాతస్త్వం , లక్ష్మీ నారాయణ ప్రభో 1 ఓ లక్ష్మీనాథుడా ! మేలికొనుము. ఓ జగత్తుల నాయకుడా ! మేలుకోవయ్యా ! ఓ ఐశ్వర్య ప్రదాత ! లేవవయ్య ! ఓ లక్ష్మీనారాయణుడా ! ఓ ప్రభు ! నిద్రనుండి నీవులెమ్ము. క్షీరాబ్ధ్యుద్భూతకాంతే ! - త్వం భాగ్య లక్ష్మీర్జయశ్రి ! శ్రీలక్ష్మీర్ ధాన్యలక్ష్మీః - సంతాన లక్ష్మీర్ ధనశ్రీః విద్యాలక్ష్మ్యాదిలక్ష్మౌ - త్వం ధైర్య లక్ష్మీర్ గజ శ్రి ! లక్ష్మీ నారాయణీశే - త్వం జాగృహీందూత్తమాంగే !.. 2. ( చంద్రలేఖావృత్తమ్) పాలసంద్రమునుండి జనించిన ఓ సౌందర్యవతి ! నీవే భాగ్య లక్ష్మివి. నీవు జయశ్రివి. నీవు శ్రీ లక్ష్మివి, ధాన్యలక్ష్మివి, సంతాన లక్ష్మివి, ధనక్ష్మివి, విద్యాలక్ష్మివి, ఆదిలక్ష్మివి, ధైర్య లక్ష్మివి, గజలక్ష్మివి, అట్టి ఓ లక్ష్మీ నారాయణీశ్వరి ! - ఓ చంద్రముఖి ! నీవు నిదురనుండి మేలికొనుము. వి. ఈ శ్లోకము అతి శక్వరీ ఛందస్సునందలి చంద్రలేఖా అనే వృత్తములోవ్రాయబడినది. దాని లక్షణము. “మ్రౌ మ్యౌ యాన్తౌ భవేతాం సప్తాష్టబిశ్చన్ద్ర లేఖా.” పదిహేను వర్ణములు గల ఈ వృత్తము నందు మ,ర, మ, య, య అను ఐదు గణములుంటాయి. ఏడవ అక్షరమునకు, మరియు పాదాంతమున విరతి ఉంటుంది. రాత్రిర్ గచ్ఛత్యుదయతి రవిః - త్యక్తనిద్రా హి పౌరా దీనా భక్తా తవ తు చరణా-సక్తచిత్తాః ప్రణన్తః. మాతః పద్మే ! జలధితనయే! .జాగృహీందీవరాక్షి లక్ష్మీ నారాయణ గృహిణి! తే - వారిజే ! సుప్రభాతం ! ..3. ( మన్దాక్రాన్తా వృత్తమ్) తా. రాత్రి గడచిపోయినది. సూర్యుడు ఉదయించుచున్నాడు. పౌరులుకూడా నిద్రను వదిలి వేస్తున్నారు. దీనిలైన నీ భక్తులు నీ చరణాలయందు చిత్తముంచినవారై, నమస్కరిస్తున్నారు. ఓ జనని ! పద్మావతి ! సముద్రపుత్రిక ! కమలనయని ! నిద్రను వదిలి వేయుము. ఓ జలజ ! లక్ష్మీనారాయణకుటుంబినీ ! నీకు సుప్రభాతము. వి.ఈ శ్లోకము ఛందస్సునందలి మందాక్రాంతవృత్తములో వ్రాయబడినది. దాని లక్షణము“మందాక్రాన్తా జలధిషడగైర్ మ్భౌ నతౌ తాద్ గురూ చేత్” మ,భ,న,త,త,గ. అను గణములు గలది. ఇందు నాలుగవ, పదవ, మరియు పాదాన్తమునంది విరతి గలది. విష్ణో ! జిష్ణో ! మదనజనక !- శ్రీపతే ! శ్రీనివాస ! హే భూతాత్మన్ ! వరనరహరే ! - పద్మనాభానిరుద్ధ ! పాతుం లోకాన్ భుజగశయనాత్ - ముంచ నిద్రాం హరే ! త్వమ్. లక్ష్మీ నారాయణ ! శుభద తే - సుప్రభాతం మురారే ! 4. ( మన్దాక్రాన్తా వృత్తమ్) తా. సర్వ వ్యాపకుడవైన ఓ విష్ణు ! సర్వత్రా జయమును పొందగల ఓ స్వామి ! సమస్త మంగళాల స్వామి ! లక్ష్మీనివాసుడ ! సమస్తజీవులలో అంతర్లీనముగానున్న ప్రభు ! శ్రేష్ఠమైన నర, సింహాకారములతో నున్నవాడా ! ( లేదా శ్రేష్ఠమైనపురుష సింహమా !) కమలమును నాభియందు కలవాడా ! ఎట్టి అడ్డంకములు లేని వాడా ! పాపములను హరించువాడా ! మురాసురసంహారక ! మంగళములనిచ్చువాడా ! ఈ లోకములను రక్షించుటకు నీవు శేషతల్పమునుండి నిద్రను వదులుము. నీకు సుప్రభాతము. ప్రాచ్యాం పద్మాప్తబన్ధుః - పద్మాక్ష ! భాస్వచ్చ్వహస్తైః ౹ భానుః పూతైః కరాబ్జైః- వార్యాశయే క్షాలితైస్తే పద్భ్యాం కర్తుం నమాంసి - ప్రాతర్నిరీక్ష్యతే ఽత్ర లక్ష్మీ నారాయణాత్మన్ ! - తే సుప్రభాతం మురారే !...5 ( చంద్రలేఖా వృత్తమ్) తా. కమలముల వంటి కన్నులు గల ఓ స్వామీ ! తూరుపు దిసెన సూర్యుడు నీ మందిరానికి ఎదుటగల తటాకమునందు కడిగివేయబడి పవిత్రములై ప్రకాశించే కర(కిరణ)కమలములచేత నీ పాదద్వయమునకు నమస్కరించుటకు ప్రాతః కాలమున ఇచ్చట నిరీక్షిస్తున్నాడు. కావున ఓ మురహర ! లక్ష్మీనారాయణస్వరూపుడా ! నీకు సుప్రభాతము. ఉద్యద్భానుం కరాబ్జై – రంభోరుహప్రేయసీ యా స్పృష్యన్తం స్వాననాబ్జాం - సంప్రాప్త జాగ్రత్ స్థితైషా | దృష్ట్వా హృష్ట్వా చ విష్ణో ! - తే దర్శనాసక్తచిత్తా లక్ష్మీ నారాయణాత్మన్ ! - తే సుప్రభాతం మురారే !…6 ( చంద్రలేఖావృత్తమ్) కమలములనే ప్రేయసి కర (కిరణ)ములు అనే కమలములచేత తన ముఖకమలమును తాకుతున్నట్టి ఉదయభానుడినిచూచి, సంతోషించి నిద్రను వీడి జగ్రదవస్థను పొందినదై నీ దర్శనము పొంద గోరుచున్నది. కావున ఓ మురహర ! లక్ష్మీనారాయణస్వరూపుడా ! నీకు సుప్రభాతము. ప్రాచ్యాం దృష్ట్వా హ్యుదయకిరణం - భానుమంతం ఖగస్థం, తృప్త్యా హృష్ట్వా వికసితతనుః - పద్మినీ పద్మహస్తైః పత్యా సాకం తవ చ పురతో- దర్శనార్థం స్థితాఽత్ర . లక్ష్మీ నారాయణ ! శుభద తే - సుప్రభాతం మురారే ! …7. ( మన్దాక్రాన్తా వృత్తమ్) ప్రాచీదిక్కున అభివృద్ధినొందే తేజము గలిగి ఆకాశమునందున్న ప్రకాశమాయుడైన తన భర్తను సంతృప్తితో చూచి, వికసించిన శరీరముగలదై పద్మిని తన పద్మములు అనబడే హస్తములచేత (కమలములను తనచేత ధరించినదై) తన భర్తయైన సూర్యునితో పాటు నిన్ను దర్శించుకోవాలని నీ ఎదుట ఇక్కడ నిలబడినది. కావున ఓ మురహర ! లక్ష్మీనారాయణస్వరూపుడా ! నీకు సుప్రభాతము. శర్వర్యంతే త్వరితగతినా - నైవచోక్త్వా ప్రియాయై యాతే చంద్రే చయకుముదనీ బంధునా త్యక్తదీనా మ్లానీభూతా ముకుళితతనూః సన్నుతిర్ వందతే త్వాం లక్ష్మీ నారాయణ ! శుభద తే - సుప్రభాతం మురారే !..8 ( మన్దాక్రాన్తా వృత్తమ్) రాత్రి గడచిపోతుండగా తన ప్రియురాలుకు కూడా చెప్పకుండా తొందరయైన నడకలతో చంద్రుడు వెళ్ళిపోతుండగా కలువల సమూహముగల సరోవరము తన భర్త చేత వదలబడినదై (దుఃఖముతో) శరీరమంతా ముడుచుకొని పోగా మ్లానమై నీకు నమస్కరిస్తున్నది. కావున ఓ మురహర ! లక్ష్మీనారాయణస్వరూపుడా ! నీకు సుప్రభాతము. పీయూషాంశుః స్వవరసహజాం- మంగళామాదిలక్ష్మీం కర్తుం చంద్రః సకలజననీం - తే కరే న్యస్తవాన్ యః , సేవార్థం తే నిశి చరతి సః - ఖేచరో తారకైశ్చ లక్ష్మీ నారాయణ ! శుభద తే - సుప్రభాతం మురారే ! …9 ( మన్దాక్రాన్తా వృత్తమ్) అమృతకిరణుడైన ఏ చంద్రుడైతే మంగళస్వరూపిణియైన ఆదిలక్ష్మి యనే తన చెల్లెలిని సమస్త లోకములకు తల్లిని చేయాలనే తలంపుతో నీ చేతులలో పెట్టాడో , అట్టి చంద్రుడు బావవైన నిన్ను సేవించాలనే భావనతో తన సేవకులైన తారలతో రాత్రియందు ఆకాశమున (కపలా కాయుటకై) తిరుగుతున్నాడు.కావున ఓ మురహర ! లక్ష్మీనారాయణస్వరూపుడా ! నీకు సుప్రభాతము. క్షీరాబ్ధేర్ యా మథనసమయే - ప్రోద్భవా యా హి దేవీ శ్రీవత్సాంకే హృదయ నిలయే - సంస్థితా యా త్వదీయే అష్టాకారైర్ నిజవరతనుం - సేవనాయై ధృతా తే సైషా లక్ష్మీః తవ నయనయోర్ – దృష్టిమాప్తుం స్థితాఽత్ర లక్ష్మీ నారాయణ ! శుభద తే - సుప్రభాతం మురారే ! …10 ( మన్దాక్రాన్తా వృత్తమ్) పాలసంద్రమును చిలికు వేళ ఏ దేవియైతే ఉద్భవించిందో, ఏ దేవియైతే నీ హృదయమే నిలయమైనదై శ్రీవత్సాంకమునందు సుస్థిరమైనదై యున్నదో, అట్టి లక్ష్మీదేవి శ్రేష్ఠమైన తన స్వరూపమును ఎనమిది ఆకారములుగా చేసి .కావున ఓ మురహర ! లక్ష్మీనారాయణస్వరూపుడా ! నీకు సుప్రభాతము. మాతుర్దాస్యం హ్యపనయనదం - స్వర్ణ పీయషభాండం జిత్వా వీరాన్ సురవరముఖాన్ - వైనతేయస్తవేష్టః దర్శార్థం తే నిలయపురతః - స్తంభరూపేణ చాస్తే లక్ష్మీ నారాయణ ! శుభద తే - సుప్రభాతం మురారే ! 11. ( మన్దాక్రాన్తా వృత్తమ్) .తా. నీకు ఇష్టుడైన వైనతేయుడు తన తల్లి దాస్యాన్ని తొలగింపజేయుటకు దేవతలను జయించి బంగారు అమృతకలుషాన్నితెచ్చాడో అట్టి గరుత్మంతుడి నీ దర్శనమునకై నీ ఆలయముముందు (ధ్వజ)స్తంభరూపకముగా నిలిచియున్నాడు. కావున ఓ మురహర ! లక్ష్మీనారాయణస్వరూపుడా ! నీకు సుప్రభాతము. యోఽయం మాతుః స్నపనసమయే - రక్షణేచ్ఛుః స్వభక్త్యా పిత్రా సార్ధం కృత రణవరే - న్యస్తహస్తీశమస్తః సోఽయం దన్తీ తవ సునిలయే - వీక్షతే దర్శనార్థం లక్ష్మీ నారాయణ ! శుభద తే - సుప్రభాతం మురారే !.12. ( మన్దాక్రాన్తా వృత్తమ్) ఎవరైతే తన తల్లిని స్నానసమయమునందు రక్షణగావించవలెనని తన తండ్రితోపాటు గావించబడిన యుద్ధమునందు గజేంద్రముఖుమునుంచబడినవాడైనాడో అట్టి గణేశుడు నీ నిలయమునందు నీ దర్శనమునకొరకు నిరీక్షిస్తున్నాడు. కావున ఓ మురహర ! లక్ష్మీనారాయణస్వరూపుడా ! నీకు సుప్రభాతము. హైమైః కుంభైః సుజలభరితై - రుద్ధృతాద్భిస్తటాకాత్ ఆయాన్తస్తే ద్విజవరగణాః - హ్యూర్ధ్వపుండ్రాంచితాంగాః ఉద్ఘోషంతో నిగమనిచయం - తేఽభిషేకాయ నిత్యం లక్ష్మీ నారాయణ ! శుభద తే - సుప్రభాతం మురారే !…13 ( మన్దాక్రాన్తా వృత్తమ్) తా. నిత్యము ఊర్ధ్వపుండ్రములచేత అలంకరించబడిన ఈ బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠుసమూహహము గలవారు నీ అభిషేకానికై నీ ఆలయానికి ఎదురుగా ఉన్న సరోవరమునుండి మంచి స్వచ్ఛమైన జలములచేత నింపబడి పైకెత్తబడిన బంగారు బిందెలతో వచ్చియున్నారు. . కావున ఓ మురహర ! లక్ష్మీనారాయణస్వరూపుడా ! నీకు సుప్రభాతము. @@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@ 2. స్తుతి. విధాత్రాదిదేవైః సదాపూజ్యమానః వశిష్ఠాదిమౌనీంద్రయాజ్యస్త్వమేవ సదాజీవరాశ్యాంతరాత్మా త్వమేవ జయస్తేఽస్తు నారాయణ ! శ్రీశ ! నిత్యమ్ . 1 తా. బ్రహ్మాది దేవతలచేత నిత్యము పూజించబడే వాడవు నీవు, వశిష్ఠాది మహర్షివరేణ్యులచేత కూడ నీవే యజింపఁదగినవాడవు. నిరంతరము జీవరాశులలోని అంతరాత్మవు నీవే అట్టి శ్రీపతివైన ఓ నారాయణ ! నీకు జయము కలుగు గాక ! వి.జగతి ఛందస్సులోని ఈ వృత్తము పేరు ‘భుజంగప్రయాతము’దీని . “భుజంగప్రయాతం భవేద్యైశ్చతిర్భిః” అని. నాలుగు యగణాలతో కూడుకొన్నది. త్వమాత్మాఽసి నిత్యః పరబ్రహ్మరూపః అజః శాశ్వత స్త్వం పురాణోఽచ్యుతస్త్వం నిరాకారసాకారరూపస్ త్వమేవ జయస్తేఽస్తు నారాయణ ! శ్రీశ ! నిత్యమ్ . 2. తా. శ్రీపతివైన ఓ నారాయణ ! నీవే ఆత్మవు. శాశ్వతమైన పరబ్రహ్మవు. జన్మరహితుడవు. శాశ్వతుడవు. నీవు పురాణపురుషుడవు. నీవు నాశము లేని వాడవు. నీవు నిరాకారరూపుడవు, సాకారరూపుడవూ నీవే ! అట్టి నీకు జయము కలుగు గాక ! జగిత్యాల పౌరైః సదా సేవితాంఘ్ర్య ! లసత్ఫాల్గుణే హ్యుత్సవస్తావకీయః జనానాం సదా హర్షదాయీ హ్యఘఘ్నః జయ శ్రీశ !నారాయణాదిత్య తేజః !..3 జగిత్యాలపౌరులచేత నిత్యము సేవించబడే పాదములు గలవాడవు, ప్రకాశాయమానమైన ఫాల్గుణమాసమందలి నీదగు ఉత్సవము జనులయొక్క పాపములను పోగొట్టునదై, జనులకు హర్షమును కలిగించునట్టిది. అట్టి నీకు శ్రీపతివైన ఓ నారాయణ ! జయము కలుగు గాక ! అసక్తో గుణైః సక్తకశ్చ త్వమేవ అణోరప్యణీయాన్ మహత్తో మహీయాన్ న కేనాపి వర్ణ్యం త్వదీయం సురూపమ్ { /న కైర్వర్ణితుం తే స్వరూపం హి శక్యమ్} జయ శ్రీశ !నారాయణాదిత్య తేజః !...4. తా. సత్వ,రజస్తమోగుణాలచేత కూడుకొననివాడవు నీవే , కూడుకొన్నవాడవు కూడ నీవే ! (నిర్గుణడవు నీవే, సగుణడవు కూడ నీవే!) . అణుపరిమాణముకంటే కూడా మిక్కిలి చిన్నవాడవినవాడవు నీవే ! మహదాకారములకంటే మహీయసమానుడైన వాడవు కూడ నీవే ! నీ స్వరూపమును వర్ణించుట ఎవరిచేతకూడ వర్ణింపశక్యము కానిది. అట్టి శ్రీపతివైన ఓ నారాయణ ! నీకు జయము కలుగు గాక ! జగిత్యాలసత్సజ్జనానాం శరణ్య ! త్వయా రక్షణీయా హి లోకాః సమస్తాః న చాన్యా గతిస్త్వద్వినా దీనబంధో! జయ శ్రీశ !నారాయణాదిత్య తేజః !..5 జగిత్యాలయందలి సత్పురుషులకు శరణ్యుడవైన ఈ ప్రభు ! ఈ లోకములన్నీ నీ చేతనే రక్షింపబడవలసినవి. ఓ దీనబంధు ! నీవులేకుండా మరొక గతి లేదు. అట్టి ఓ లక్ష్మీనాథుడవైన నారాయణ ! నీకు జయము కలుగు గాక ! లసచ్చక్రకంబూదధత్పద్మపాణే! ఫణీంద్రాధిశాయిన్ గదాహస్త భూష ! సహస్రార్కతేజః ! సహస్రాక్షశీర్ష ! జయస్తేఽస్తు నారాయణ ! శ్రీశ ! నిత్యమ్ ...6 లక్ష్మీపతివైన ఓ నారాయణ ! ఉజ్జ్వలమైన చక్రమును, శంఖమును ధరించేటటువంటి కరకమలముకల స్వామీ ! గదను హస్తమునందు భూషణముగా ధరించినవాడా ! నాగేంద్రునియందు నిదురించే ఓ దేవ ! సహస్రసూర్యతేజో రూపుడా ! వేలకొలది కన్నులు శిరస్సులు కల భగవన్ ! అట్టి నీకు జయము కలుగు గాక ! సదా జ్ఞాన విజ్ఞాన గమ్యైకరూపః సదాయోగినాం ధ్యానచిత్తాధివాసః సమస్తార్షవాగుచ్యమానస్త్వమేవ జయస్తేఽస్తు నారాయణ ! శ్రీశ ! నిత్యమ్ ...7 తా. నిరంతరము జ్ఞాన విజ్ఞానములచేతమాత్రమే పొందదగే స్వరూపుడవు. నిరంతరము యోగుల ధ్యానము గల చిత్తమునందు అధివసించేటటువంటివాడవు. సమస్త వైదిక వాక్కులచేతనే చెప్పబడేవాడవు నీవే ! అట్టి లక్ష్మీనాథుడవైన నారాయణ ! నీకు జయము కలుగు గాక ! భవాబ్ధౌ పతన్ మార్గమన్విష్యమాణః జపన్ యాతి ముక్తిం స నారాయణేతి శ్రితాన్ పాతి నామైవ పోతో భవన్ తే జయస్తేఽస్తు నారాయణ ! శ్రీశ ! నిత్యమ్ ...8 తా. ఈ సంసారసాగరమునందు పడి మార్గమును వెతుకులాడేవాడైన వాడు ‘నారాయణ’ అని జపిస్తున్న వాడై ముక్తిని పొందుతున్నాడు. ఆశ్రితులను నీ పేరే నావయై రక్షిస్తున్నది. అట్టి లక్ష్మీనారాయణ ! నీకు జయము కలుగు గాక ! శ్రితానాం ధనం ధాన్యవృద్ధేః ప్రదాతః ! నుతానామభీతిం సుఖారోగ్య దాతః ! స్తుతానామిహాముష్మికానందదాతః ! జయస్తేఽస్తు నారాయణ ! శ్రీశ ! నిత్యమ్ ...9. తా. ఆశ్రయించువారికి ధన, ధాన్యముల నభివృద్ధిని కల్గించువాడవు. నమస్కరించు వారికి అభయమును, సుఖములను, ఆరోగ్యములను ఇచ్చువాడవు. స్తోత్రము చేసే వారికి ఈ లోకమునందునూ, ఊర్ధ్వ లోకమునందునూ ఆనందములను ప్రదానమును చేయువాడవు. శ్రీపతి వైన ఓ శ్రీమన్నారాయణ ! అట్టి నీకు జయము కలుగు గాక ! @@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@ 3. ప్రపత్తి క్షీరోద్భూతే ! జనని ! జగతో విష్ణుహృత్పద్మసద్మే ! నిత్యం నారాయణవరపదోః సేవనాచిత్తసక్తే ! రూపాణ్యష్టౌ నను ధృతవతీ పాలికాఽసి శ్రితానాం శ్రీదే నారాయణి ! శుభ పదౌ - తే నునిత్యం ప్రపద్యే.. 1 తా. పాలసంద్రమునుండి జనించినట్టిదానవైన ఓ జగత్తుల తల్లి ! విష్ణుహృదయ కమలమున నివాసముగలదానా ! నిత్యము నారాయణ శ్రేష్ఠమైన పాద(యుగళ) ములందు సేవంచవలెననే చిత్తము కలిగినదానా ! నీవు అష్టరూపములను ధరించినదానవై ఆశ్రితులను రక్షించుచున్నావు. సంపదలనిచ్చే ఓ నారాయణి! నిరంతరము నీ శుభపాదములను శరణమును పొందుచున్నాను. · గజేంద్ర రక్షణ- పాహీశ ! త్వం శ్రిత జనమముం - దీనబంధో ! కృపాబ్ధే ! నాహం శక్తో మకరవదనాత్ - రక్షితుం శక్తి హీనః ఇత్యా క్రందద్ వరగజపతేః - రక్షితాఽభూస్త్వమేవ లక్ష్మీ నారాయణ ! శుభ పదౌ - తే నునిత్యం ప్రపద్యే..2 “ఓకృపాసముద్రుడా ! ఓ దీనబందు ! ఓ ఈశ్వర ! నిన్ను ఆశ్రయించిన ఈ జనుడిని నీవు రక్షించుము. శక్తిహీనుడనై మొసలి ముఖమునుండి నన్ను నేను రక్షించుకొనుటలో సమర్థుడను కాలేకపోతున్నాను.” అని ఆక్రందిస్తున్నగజేంద్రశ్రేష్ఠుడికి నీవే రక్షకుడవైనావు. ఓ లక్ష్మీనారాయణ! నిరంతరము నీ శుభపాదములను శరణమును పొందుచున్నాను. · ద్రౌపదీమానరక్షణ- పాహ్యైనాం మాం హృతసువసనాం ద్రౌపదీం కౌరవేభ్యః ఆక్రందంతీ యదితివచనైః రక్షితా వీక్షణైస్తే త్వత్పాదాబ్జం మనసిశరణం చిన్తయన్ యాతి రక్షామ్ లక్ష్మీ నారాయణ ! శుభ పదౌ - తే నునిత్యం ప్రపద్యే..3 “కౌరవులవలన హరించబడిన వస్త్రములు కలదాననైన ద్రౌపదియైన ఈ నన్ను రక్షించుమా !” అనే దీన వాక్కులతో దుఃఖీస్తున్నస్తీ నీ వీక్షణములచేతనే రక్షించబడినది. భక్తుడు నరుడు నీ పాదకమలమును రక్షణముగా మనస్సుయందే ఆలోచిస్తున్నవాడై రక్షణను పొందుతున్నాడు. కావున ఓ లక్ష్మీనారాయణ! నిరంతరము నీ శుభపాదములను శరణమును పొందుచున్నాను. · కుచేలోపాఖ్యానం దీనం విప్రం నిగమవిబుధం బాల్యమిత్రం కుచేలం మైత్రీ బంధాత్ తవ పదగతం విత్తహీనం గృహస్థమ్, కారుణ్యాత్తం వరద ! కృతవాంస్త్వష్టలక్ష్మీప్రసాదమ్ లక్ష్మీ నారాయణ ! శుభ పదౌ - తే నునిత్యం ప్రపద్యే....4. తా. ఓ వర ప్రదాత ! హీనములైన వస్త్రములుగలవాడునూ, దీనావస్థలో నున్న వాడునూ, ధనహీనుడునూ, గృహస్థుడునూ, బ్రాహ్మణ వేదపండుతుడునూ, స్నేహబంధముతో నీ పదములను చేరినవాడునూ, ఐన (సుధాముడు / కుచేలుడు అనబడు) బాల్యమిత్రుడిని కారుణ్యముతో నీవు అష్టలక్ష్మీయొక్క అనుగ్రహముగలవాడిని గా జేసినావు. కావున ఓ లక్ష్మీనారాయణ! నిరంతరము నీ శుభపాదములను శరణమును పొందుచున్నాను. వి. ఈ సుధామో( కుచేలో)పాఖ్యానము శ్రీమద్భాగవతమున దశమ ఉత్తరార్ధమున స్కంధమున చాలా చక్కగా వివరించబడినది. త్వత్తో భీత్యా దినమణిరవిర్ భాతి కాలానుగుణ్యం త్వత్తో భీత్యా మరుదనుదినం వాతి జీవానుగుణ్యమ్ త్వత్తో భీత్యా జ్వలతి నితరాం వీతిహోత్రః శిఖాభిః లక్ష్మీ నారాయణ ! శుభ పదౌ - తే నునిత్యం ప్రపద్యే..5 తా. ఆజ్ఞాభంగము వలన నీ నుండి కలిగే భయము చేతనే సూర్యుడు కాలానుగుణముగా ప్రకాశిస్తున్నాడు. అదేవిధము గా వాయువుకూడ అభయముచేతనే ప్రతిదినము జీవులకు అనుగుణముగా వీస్తున్నాడు. అట్తి భక్తి చేతనే అగ్నిహోత్రుడు కూడ తన శిఖలచేత మిక్కిలి జ్వలిస్తున్నాడు. కావున అట్టి ఓ లక్ష్మీనారాయణ! నిరంతరము నీ శుభపాదములను శరణమును పొందుచున్నాను. వి. “భీషస్మాద్ వాతః పవతి. భీషోదేతి సూర్యః.భీషస్మాదగ్నిశ్చేంద్రశ్చ” అనేది శ్రుతి ప్రమాణము. ధాత్రా పాదౌ తవ జలతనూః క్షాలనార్థం కృతా యా యాతా యాఽబ్ధిం గతహరజటా జాహ్నవీ భర్తృగేహం. స్పర్శాత్వాత్తే శుభచరణయోః సాఽభవత్ లోకవంద్యా లక్ష్మీ నారాయణ ! శుభ పదౌ - తే నునిత్యం ప్రపద్యే..6. తా. బ్రహ్మ దేవుడు నీ పాదములను ప్రక్షాళన గావించుటకై నీటిరూపమైన ఈ (గంగ అనబడు) స్త్రీని సృష్టించాడో, అట్టి ఏస్త్రీ యైతే ముందుగా శివుని శిరస్సును జేరినదో అట్టి ఆ జహ్నవి తన భర్త యైన సముద్రుని చేరినది. నీ శుబపాదయుగళముయొక్క స్పర్శను పొందుట కారణము చేతనే ఆమె లోకవంద్యురాలైనది. కావున ఓ లక్ష్మీనారాయణ! నిరంతరము నీ అట్టి శుభపాదములను శరణమును పొందుచున్నాను. వి. “గంగావతరణ ఘట్టము” ప్రసిద్ధమైనదే ! వాల్మీక రామాయణ బాలకాండమునందు ఈ కథను చూడవచ్చు. · ప్రహ్లాద చరిత్ర - బాలం భక్తం దితిజతనయం ధ్యాననిష్ఠం త్వదీయం పాతుం ప్రేమ్ణా పదమనుసరన్ నారసింహత్వమేత్య స్తంభోద్భూత్వా త్వమవనరతో భక్తకేష్టప్రదోఽభూః లక్ష్మీ నారాయణ ! శుభ పదౌ - తే నునిత్యం ప్రపద్యే ..7 తా. రాక్షసపుత్రుడునూ, నీదగు ధ్యాననిష్ఠుడునూ, బాలుడునూ, ఐన నీ భక్తుడిని ప్రేమతో రక్షించుటకు ఆ (బాల) వాక్కును అనుసరిస్తున్నవాడవై,నారసింహ రూపమును పొంది, స్తంభమునుండి ఆవిర్బవించి రక్షణాతత్పరుడవైనావు. భక్తులకిష్టదాతవైనావు. కావున ఓ లక్ష్మీనారాయణ! నిరంతరము నీ శుభపాదములను శరణమును పొందుచున్నాను. వి. ప్రహ్లాద రక్షన వృత్తాంతము భాగవత సప్తమ స్కంధమున ప్రసిద్ధమైన ఘట్టము. ధ్రువోపాఖ్యానమ్ క్రోడే స్థానం ప్రియ వర పితుః లబ్ధుమిచ్ఛుర్ ధ్రువో యః ఘోరారణ్యే తపసి చ చరన్ ప్రీతి పాత్రోఽభవత్తే , యస్మాత్ సైషోఽలభత సుపదం నాధిగమ్యం మునీంద్రైః లక్ష్మీ నారాయణ ! శుభ పదౌ - తే నునిత్యం ప్రపద్యే..8 తా. ఏ ధృవుడను బాలుడు తన ప్రియమైన తన తండ్రియొక్క ఒళ్ళో స్థానమును పొందగోరి, భయంకరమైన అటవిలో తపస్సునాచరిస్తూ నీ ప్రేమపాత్రుడైనాడు. అందువలన అతడు మునీంద్రులుకూడ పొందలేని ఉన్నత పదవిని పోదినడు. కావున ఓ లక్ష్మీనారాయణ! నిరంతరము నీ శుభకర పాదములను శరణమును పొందుచున్నాను. వి. ఈ ఉపాఖ్యానము శ్రీమద్భాగవతమున చతుర్థ స్కంధమున చాలా చక్కగా వివరించబడినది. ముక్తిం స్వేభ్యః నియమరహితాం ప్రార్థినో యోగివర్యాః మృత్యుం స్వేషాం నియమసహితాం ప్రార్థినో దుష్టచిత్తాః తే తే యాతాః హ్యనుగుణవరం లోకరక్ష ! త్వయా హి లక్ష్మీ నారాయణ ! శుభ పదౌ - తే నునిత్యం ప్రపద్యే..9 తా. ఎంత కాలముండాలో అని నివసించే కాలానికి పరిమిత నియమము లేని ముక్తిని తమకొఱకు ప్రార్థిస్తున్న యోగి పుంగవులు కాని , ఎప్పుడు, ఎక్కడ, ఎట్లా పొందాలో నని తమ మృత్యుకాలాన్ని కోరుతున్న దుర్మార్గులు కాని , వారు వారు తాము కోరుకునే ఆయా వరాలని నీ అనుగ్రహము చేత పొందుచున్నారు కదా ! కావున ఓ లక్ష్మీ నారాయణ స్వామి ! నీ శుభకర పాదాలను నిత్యము శరణు పొందుతున్నాను. (మందాక్రాన్తా వృత్తం ) వామనావతారం యత్తే పాదం శిరసి నిహితం దానవేంద్రస్య వర్ణిన్ ! సేవ్యోఽపి త్వం వినతవిషయే సేవకోఽభూర్హి తస్మాత్, ధర్మఘ్నానాం త్వమసి హి రిపుర్నైవ ధర్మాశ్రితానామ్ లక్ష్మీ నారాయణ ! శుభ పదౌ - తే నునిత్యం ప్రపద్యే..10 తా. ఓ వామన బ్రహ్మచారి ! ఏదైతే నీవు రాక్షసేంద్రుని తల పైన నీ పాదము ను ఉంచినావో , నీవు సేవించబడే వాడవైనప్పటికనీ ఆ కారణము వలన నీవు సేవకుడవైనావు. నీవు ధర్మనాశకులకు శత్రువే కాని ధర్మాశ్రితులకు కాదు. కావున ఓ లక్ష్మీ నారాయణ స్వామి ! నీ శుభకర పాదాలను నిత్యము శరణు పొందుతున్నాను. వి. ఈ ఉపాఖ్యానము శ్రీమద్భాగవతమున చతుర్థ స్కంధమున చాలా చక్కగా వివరించబడినది. @@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@ 4. మంగళాశాసనము. అష్టలక్ష్మీ సమేతాయ అష్టైశ్వర్యప్రదాయినే, మంగళం తే జగిత్యాల లక్ష్మీనారాయణ ! ప్రభో ! 1. తా. అష్టలక్ష్మీ సమేతుడవునూ అష్టైశ్వర్యముల ప్రదాతవునూ ఐన , జగిత్యాలనివాసియగు ఓ లక్ష్మీనారాయణ ! ప్రభూ ! నీకు మంగళం అగు గాక ! ధాన్య లక్ష్మీ సుసేవ్యాయ ధనధాన్య వివర్ధినే మంగళం తే జగిత్యాలలక్ష్మీ నారాయణ ! ప్రభో ! 2 తా. ధాన్యారూప లక్ష్మీదేవి చేత సేవింపబడుచున్నవాడవై, భక్తులకు ధన ధాన్యముల వృద్ధిని కలిగించువాడవైన ,జగిత్యాల నివాసియగు ఓ లక్ష్మీ నారాయణ ! ప్రభూ ! నీకు మంగళం అగు గాక ! క్షీరాబ్ధితనయాలక్ష్మ్యా(ః) హృదయే సునివాసినే, మంగళం తే జగిత్యాలలక్ష్మీ నారాయణ ! ప్రభో !..3 తా. పాలసంద్రపు కూతురైన శ్రీ మహాలక్ష్మీ దేవి యొక్క హృదయమునందు నిరంతరము సుఖముగా నివసిమ్చువాడవైన ,జగిత్యాల నివాసియగు ఓ లక్ష్మీ నారాయణ ! ప్రభూ ! నీకు మంగళం అగు గాక ! అనపత్య సుభక్తేభ్యః సత్సంతానప్రదాయక !, మంగళం తే జగిత్యాలలక్ష్మీ నారాయణ ! ప్రభో ! ...4. తా. సంతానములేని సద్భక్తులకు సత్సంతానమును వరముగానిచ్చునట్టి వాడవైన ,జగిత్యాల నివాసియగు ఓ లక్ష్మీ నారాయణ ! ప్రభూ ! నీకు మంగళం అగు గాక ! నిర్ధనస్య కుచేలస్య ఆనంతైశ్వర్య ప్రదాయనే, మంగళం తే జగిత్యాలలక్ష్మీ నారాయణ ! ప్రభో !… 5. తా. నిర్ధనుడైన కుచేలునకు అనంతైశ్వర్యములను ప్రసాదించిన వాడవైన ,జగిత్యాల నివాసియగు ఓ లక్ష్మీ నారాయణ ! ప్రభూ ! నీకు మంగళం అగు గాక ! కురుపాండవయోర్ యుద్ధే పాండవానాం జయప్రద !, మంగళం తే జగిత్యాలలక్ష్మీ నారాయణ ! ప్రభో !...6. తా. కురుపాండవులయుద్ధమునందు ధర్మపరాయుణులైన పామ్దవులకు జయమును కలిగించిన , జగిత్యాల నివాసియగు ఓ లక్ష్మీ నారాయణ ! ప్రభూ ! నీకు మంగళం అగు గాక ! అష్టలక్ష్మ్యార్చితాంఘ్ర్యాబ్జ ! దుష్టదానవనాశినే, మంగళం తే జగిత్యాలలక్ష్మీ నారాయణ ! ప్రభో !….7 తా. అష్టలక్ష్ముల చేత సేవించబడిన పాదపద్మములు గల్గినవాడవునూ, దుష్టదానవుల సంహారకుడవునూ ఐన , జగిత్యాల నివాసియగు ఓ లక్ష్మీ నారాయణ ! ప్రభూ ! నీకు మంగళం అగు గాక ! జగిత్యాల పురాధీశ ! జగదానంద కారణ !, మంగళం తే జగిత్యాలలక్ష్మీ నారాయణ ! ప్రభో !….8 తా. జగిత్యాల పురాధైశ్వర ! జగత్తులౌకు ఆనందమును కలిగించు స్వామీ ! , జగిత్యాల నివాసియగు ఓ లక్ష్మీ నారాయణ ! ప్రభూ ! నీకు మంగళం అగు గాక ! ళళళళళళళళళళళళళళళళళళళళళళళళళళళళ మయా కోరిడే విశ్వనాథేన దేవ ! ముదా వాఙ్మయీ సుప్రభాతాఖ్యసేవా కృతేయం జగిత్యాలనాథ ! త్వదీయా భవేత్ శ్రీశ ! నారాయణానందదా తే. ఓ శ్రీపతి ! నారాయణ ! దేవ ! జగిత్యాల ప్రభూ ! కొరిడె విశ్వనాథశర్మ యను నా చేత మిక్కిలి ప్రీతితో గావించబడిన నీదైన ఈ వాగ్రూపమైన సుప్రభత సేవ నీకు ఆనందాన్ని కలిగించుగాక యని ఆశిస్తున్నాను. _/|\_ హరిః ఓం గం గణపతయే నమః శ్రీ జగిత్యాల లక్ష్మీ నారాయణ స్వామి సుప్రభాతమ్. ~ కొరిడె విశ్వనాథ శర్మ, Rtd. Principal, SLNSA (Oriental Degree College) ధర్మపురి . 9840608311 @@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@ 1 ) శ్రీ లక్ష్మీ నారాయణ సుప్రభాతం. 2 ) స్తోత్రమ్ 3 ) ప్రపత్తి. 4 ) మంగళాష్టకమ్ @@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@ 1 ) శ్రీ లక్ష్మీ నారాయణ సుప్రభాతం ఉత్తిష్ఠోత్తిష్ఠ లక్ష్మీశ ! ఉత్తిష్ఠ జగతాం పతే ! ఉత్తిష్ఠైశ్వర్యదాతస్త్వం , లక్ష్మీ నారాయణ ప్రభో 1 క్షీరాబ్ధ్యుద్భూతకాంతే ! - త్వం భాగ్య లక్ష్మీర్ జయశ్రి ! శ్రీలక్ష్మీర్ ధాన్యలక్ష్మీః - సంతాన లక్ష్మీర్ ధనశ్రీః విద్యాలక్ష్మ్యాదిలక్ష్మౌ - త్వం ధైర్య లక్ష్మీర్ గజ శ్రి ! లక్ష్మీ నారాయణీశే - త్వం జాగృహీందూత్తమాంగే !.. 2. ( చంద్రకాన్తా వృత్తమ్) రాత్రిర్ గచ్ఛత్యుదయతి రవిః - త్యక్తనిద్రా హి పౌరా దీనా భక్తా తవ తు చరణా-సక్తచిత్తాః ప్రణన్తః. మాతః పద్మే ! జలధితనయే! .జాగృహీందీవరాక్షి నిద్రాం త్యక్త్వా హ్యవతు భవతీ లోకసంరక్షణాయ లక్ష్మీ నారాయణ గృహిణి! తే - వారిజే ! సుప్రభాతం ! ..3. ( మన్దాక్రాన్తా వృత్తమ్) విష్ణో ! జిష్ణో ! మదనజనక !- శ్రీ పతే ! శ్రీనివాస ! హే భూతాత్మన్ ! వరనరహరే ! - పద్మనాభానిరుద్ధ ! పాతుం లోకాన్ భుజగశయనాత్ - ముంచ నిద్రాం హరే ! త్వమ్. లక్ష్మీ నారాయణ ! శుభద తే - సుప్రభాతం మురారే ! 4. ( మన్దాక్రాన్తా వృత్తమ్) ప్రాచ్యాం పద్మాప్తబన్ధుః - పద్మాక్ష ! భాస్వచ్చ్వహస్తైః ౹ భానుః పూతైః కరాబ్జైః- వార్యాశయే క్షాలితైస్తే పద్భ్యః కర్తుం నమాంసి - ప్రాతర్నిరీక్ష్యతే ఽత్ర లక్ష్మీ నారాయణాత్మన్ ! - తే సుప్రభాతం మురారే !...5 ( చంద్రకాన్త వృత్తమ్) ఉద్యద్భానుం కరాబ్జైః – రంభోరుహప్రేయసీ యా స్పృష్యన్తం స్వాననాబ్జాం - సంప్రాప్త జాగ్రత్ స్థితైషా | దృష్ట్వా హృష్ట్వా చ విష్ణో ! - తే దర్శనాసక్తచిత్తా లక్ష్మీ నారాయణాత్మన్ ! - తే సుప్రభాతం మురారే !…6 ( చంద్రకాన్త వృత్తమ్) ప్రాచ్యాం దృష్ట్వా హ్యుదయకిరణం - భానుమంతం ఖగస్థం, తృప్త్యా హృష్ట్వా వికసితతనుః - పద్మినీ పద్మహస్తైః పత్యా సాకం తవ చ పురతో- దర్శనార్థం స్థితాఽత్ర . లక్ష్మీ నారాయణ ! శుభద తే - సుప్రభాతం మురారే ! …7. ( మన్దాక్రాన్తా వృత్తమ్) శర్వర్యంతే త్వరితగతినా - నైవచోక్త్వా ప్రియాయై యాతే చంద్రే చయకుముదనీ బంధునా త్యక్తదీనా మ్లానీభూతా ముకుళితతనూర్ సన్నుతిర్ వందతే త్వాం లక్ష్మీ నారాయణ ! శుభద తే - సుప్రభాతం మురారే !..8 ( మన్దాక్రాన్తా వృత్తమ్) పీయూషాంశుః స్వవరసహజాం- మంగళామాదిలక్ష్మీం కర్తుం చంద్రః సకలజననీం - తే కరే న్యస్తవాన్ యః , సేవార్థం తే నిశి చరతి సః - ఖేచరో తారకైశ్చ లక్ష్మీ నారాయణ ! శుభద తే - సుప్రభాతం మురారే ! …9 ( మన్దాక్రాన్తా వృత్తమ్) క్షీరాబ్ధేర్ యా మథనసమయే - ప్రోద్భవా యా హి దేవీ శ్రీవత్సాంకే హృదయ నిలయే - సంస్థితా యా త్వదీయే అష్టాకారైర్ నిజవరతనుం - సేవనాయై ధృతా తే సైషా లక్ష్మీః తవ నయనయోర్ – దృష్టిమాప్తుం స్థితాఽత్ర లక్ష్మీ నారాయణ ! శుభద తే - సుప్రభాతం మురారే ! …10 ( మన్దాక్రాన్తా వృత్తమ్) మాతుర్దాస్యం హ్యపనయనదం - స్వర్ణ పీయషభాండం జిత్వా వీరాన్ సురవరముఖాన్ - వైనతేయస్తవేష్టః దర్శార్థం తే నిలయపురతః - స్తంభరూపేణ చాస్తే లక్ష్మీ నారాయణ ! శుభద తే - సుప్రభాతం మురారే ! 11. ( మన్దాక్రాన్తా వృత్తమ్) యోఽయం మాతుః స్నపనసమయే - రక్షణేచ్ఛుః స్వభక్త్యా పిత్రా సార్ధం కృత రణవరే - న్యస్తహస్తీశమస్తః సోఽయం దన్తీ తవ సునిలయే - వీక్షతే దర్శనార్థం లక్ష్మీ నారాయణ ! శుభద తే - సుప్రభాతం మురారే !.12. ( మన్దాక్రాన్తా వృత్తమ్) హైమైః కుంభైః సుజలభరితై - రుద్ధృతాద్భిస్తటాకాత్ ఆయాన్తస్తే ద్విజవరగణాః - హ్యూర్ధ్వపుండ్రాంచితాంగాః ఉద్ఘోషంతో నిగమనిచయం - తేఽభిషేకాయ నిత్యం లక్ష్మీ నారాయణ ! శుభద తే - సుప్రభాతం మురారే !…13 ( మన్దాక్రాన్తా వృత్తమ్) @@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@ 2. స్తుతి. విధాత్రాదిదేవైః సదాపూజ్యమానః వశిష్ఠాదిమౌనీంద్రయాజ్యస్త్వమేవ సదాజీవరాశ్యాంతరాత్మా త్వమేవ జయస్తేఽస్తు నారాయణ ! శ్రీశ ! నిత్యమ్ . 1 త్వమాత్మాఽసి నిత్యః పరబ్రహ్మరూపః అజః శాశ్వత స్త్వం పురాణోఽచ్యుతస్త్వం నిరాకారసాకారరూపస్ త్వమేవ జయస్తేఽస్తు నారాయణ ! శ్రీశ ! నిత్యమ్ . 2. జగిత్యాల పౌరైః సదా సేవితాంఘ్ర్య ! లసత్ఫాల్గుణే హ్యుత్సవస్తావకీయః జనానాం సదా హర్షదాయీ హ్యఘఘ్నః జయ శ్రీశ !నారాయణాదిత్య తేజః !..3 అసక్తో గుణైః సక్తకశ్చ త్వమేవ అణోరప్యణీయాన్ మహత్తో మహీయాన్ నకేనాపి వర్ణ్యం త్వదీయం సురూపమ్ { /న కైర్వర్ణితుం తే స్వరూపం హి శక్యమ్} జయ శ్రీశ !నారాయణాదిత్య తేజః !...4 జగత్యాలసత్సజ్జనానాం శరణ్య ! త్వయా రక్షణీయా హి లోకాః సమస్తాః నచాన్యా గతిస్త్వద్వినా దీనబంధో! జయ శ్రీశ !నారాయణాదిత్య తేజః !..5 లసచ్చక్రకంబూదధత్పద్మపాణే! ఫణీంద్రాధిశాయిన్ గదాహస్త భూష సహస్రార్కతేజాః సహస్రాక్షశీర్షః జయస్తేఽస్తు నారాయణ ! శ్రీశ ! నిత్యమ్ ...6 సదా జ్ఞాన విజ్ఞాన గమ్యైకరూపః సదాయోగినాం ధ్యానచిత్తాధివాసః సమస్తార్షవాగుచ్యమానస్త్వమేవ జయస్తేఽస్తు నారాయణ ! శ్రీశ ! నిత్యమ్ ...7 భవాబ్ధౌ పతన్ మార్గమన్విష్యమాణః జపన్ యాతి ముక్తిం స నారాయణేతి శ్రితాన్ పాతి నామైవ పోతో భవన్ తే జయస్తేఽస్తు నారాయణ ! శ్రీశ ! నిత్యమ్ ...8 నుతానాం ధనం ధాన్యప్రవృద్ధేః ప్రదాతః ! శ్రితానామభీతిం సుఖారోగ్య దాతః ! స్తుతానాం ఇహాముష్మికానందాతః ! జయస్తేఽస్తు నారాయణ ! శ్రీశ ! నిత్యమ్ ...9. @@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@ 3. ప్రపత్తి క్షీరోద్భూతే ! జనని ! జగతో విష్ణుహృత్పద్మసద్మే ! నిత్యం నారాయణవరపదౌ సేవనాచిత్తసక్తే ! అష్టౌ రూపాన్ నను ధృతవతీ పాలికాఽసి ఘశ్రితానాం శ్రీదే నారాయణి ! శుభ పదౌ - తే నునిత్యం ప్రపద్యే.. 1 · గజేంద్ర రక్షణ- పాహీశ త్వం శ్రిత జనమముం - దీనబంధో ! కృపాబ్ధే ! నాహం శక్తః మకరవదనాత్ - రక్షితుం శక్తి హీనః ఇత్యా క్రందద్ వరగజపతేః - రక్షితాఽభూస్త్వమేవ లక్ష్మీ నారాయణ ! శుభ పదౌ - తే నునిత్యం ప్రపద్యే..2 · ద్రౌపదీమాన రక్షణ- పాహ్యైనాం మాం హృతసువసనాం ద్రౌపదీం కౌరవేభ్యః ఆక్రందంతీ యదితివచనైః రక్షితా వీక్షణైస్తే త్వత్పాదాబ్జం మనసిశరణం చిన్తయన్ యాతి రక్షామ్ లక్ష్మీ నారాయణ ! శుభ పదౌ - తే నునిత్యం ప్రపద్యే..3 · కుచేలోపాఖ్యానం దీనం విప్రం నిగమవిబుధం బాల్యమిత్రం కుచేలం మైత్రీ బంధాత్ తవ పదగతం విత్తహీనం చ దీనమ్, కారణ్యాత్ తం వరద ! కృతవాంస్త్వష్టలక్ష్మీప్రసాదమ్ లక్ష్మీ నారాయణ ! శుభ పదౌ - తే నునిత్యం ప్రపద్యే....4. త్వత్తో భీత్యా దినమణిరవిర్ భాతి కాలానుగుణ్యం త్వత్తో భీత్యా మరుదనుదినం వాతి జీవానుగుణ్యమ్ త్వత్తో భీత్యా జ్వలతి నితరాం వీతిహోత్రః శిఖాభిః లక్ష్మీ నారాయణ ! శుభ పదౌ - తే నునిత్యం ప్రపద్యే..5 ధాత్రా పాదౌ తవ జలతనూః క్షాలనార్థం కృతా యా సాఽఽప్త్వా గంగా హరవరజటాం సాగరం భర్తృగేహం. స్పర్శాం గత్వా తవ చరణయోః సాఽభవత్ లోకవంద్యా లక్ష్మీ నారాయణ ! శుభ పదౌ - తే నునిత్యం ప్రపద్యే..6. · ప్రహ్లాద చరిత్ర - బాలం భక్తం దితిజతనయం ధ్యాననిష్ఠం త్వదీయం పాతుం ప్రేమ్ణా పదమనుసరన్ నారసింహత్వమేత్య స్తంభోద్భూత స్త్వమసినృహరిః భక్తకేష్టప్రదోఽసి. లక్ష్మీ నారాయణ ! శుభ పదౌ - తే నునిత్యం ప్రపద్యే ..7 ధ్రువోపాఖ్యానమ్ క్రోడే స్థానం ప్రియ వర పితుః లబ్ధుమిచ్ఛుర్ ధ్రువోఽయం ఘోరారణ్యే తపసి చ చరన్ ప్రీతి పాత్రోఽభవత్తే , యస్మాత్ సైషోఽలభత సుపదం యన్న గమ్యం మునీంద్రైః లక్ష్మీ నారాయణ ! శుభ పదౌ - తే నునిత్యం ప్రపద్యే..8 ముక్తిం స్వేభ్యః నియమరహితాం ప్రార్థినో యోగిపుంగాః మృత్యుం స్వేషాం నియమసహితాం ప్రార్థినో దుష్టచిత్తాః తే తే యాతాః హ్యనుగుణవరం లోకరక్ష త్వయా హి లక్ష్మీ నారాయణ ! శుభ పదౌ - తే నునిత్యం ప్రపద్యే..9 యత్తే పాదం శిరసి నిహితం దానవేంద్రస్య వర్ణిన్ ! సేవ్యోఽపి త్వం వినతవిషయే సేవకోఽభూర్హి తస్మాత్, ధర్మఘ్నానాం త్వమసి హి రిపుర్నైవ ధర్మాశ్రితానామ్ లక్ష్మీ నారాయణ ! శుభ పదౌ - తే నునిత్యం ప్రపద్యే..10 @@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@ 4. మంగళాశాసనము. అష్టలక్ష్మీ సమేతాయ అష్టైశ్వర్య ప్రదాయినే , మంగళం తే జగిత్యాలలక్ష్మీ నారాయణ ! ప్రభో ! 1 ధాన్య లక్ష్మీ సుసేవ్యాయ ధనధాన్య వివర్ధినే మంగళం తే జగిత్యాలలక్ష్మీ నారాయణ ! ప్రభో ! 2 క్షీరాబ్ధితనయాలక్ష్మ్యా(ః) హృదయే సునివాసినే, మంగళం తే జగిత్యాలలక్ష్మీ నారాయణ ! ప్రభో !..3 అనపత్య సుభక్తేభ్యః సత్సంతానప్రదాయక !, మంగళం తే జగిత్యాలలక్ష్మీ నారాయణ ! ప్రభో ! ...4. నిర్ధనస్య కుచేలస్య ఆనంతైశ్వర్య ప్రదాయనే, మంగళం తే జగిత్యాలలక్ష్మీ నారాయణ ! ప్రభో !… 5. కురుపాండవయోర్ యుద్ధే పాండవానాం జయప్రద !, మంగళం తే జగిత్యాలలక్ష్మీ నారాయణ ! ప్రభో !...6. అష్టలక్ష్మ్యార్చితాంఘ్ర్యాబ్జ ! దుష్టదానవనాశినే, మంగళం తే జగిత్యాలలక్ష్మీ నారాయణ ! ప్రభో !….7 జగిత్యాల పురాధీశ ! జగదానంద కారణ !, మంగళం తే జగిత్యాలలక్ష్మీ నారాయణ ! ప్రభో !….8 ళళళళళళళళళళళళళళళళళళళళళళళళళళళళ మయా కోరిడే విశ్వనాథేన దేవ ! ముదా వాఙ్మయీ సుప్రభాతాఖ్యసేవా కృతేయం జగిత్యాల నాథ త్వదీయా భవేత్ శ్రీశ నారాయణానందదా తే. _/|\_ హరిః ఓం గం గణపతయే నమః శ్రీ జగిత్యాల లక్ష్మీ నారాయణ స్వామి సుప్రభాతమ్. ~ కొరిడె విశ్వనాథ శర్మ, Rtd. Principal, SLNSA (Oriental Degree College) ధర్మపురి . 9840608311 @@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@ 1 ) శ్రీ లక్ష్మీ నారాయణ సుప్రభాతం. 2 ) స్తోత్రమ్ 3 ) ప్రపత్తి. 4 ) మంగళాష్టకమ్ @@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@ 1 ) శ్రీ లక్ష్మీ నారాయణ సుప్రభాతం ఉత్తిష్ఠోత్తిష్ఠ లక్ష్మీశ ! ఉత్తిష్ఠ జగతాం పతే ! ఉత్తిష్ఠైశ్వర్యదాతస్త్వం , లక్ష్మీ నారాయణ ప్రభో 1 క్షీరాబ్ధ్యుద్భూతకాంతే ! - త్వం భాగ్య లక్ష్మీర్ జయశ్రి ! శ్రీలక్ష్మీర్ ధాన్యలక్ష్మీః - సంతాన లక్ష్మీర్ ధనశ్రీః విద్యాలక్ష్మ్యాదిలక్ష్మౌ - త్వం ధైర్య లక్ష్మీర్ గజ శ్రి ! లక్ష్మీ నారాయణీశే - త్వం జాగృహీందూత్తమాంగే !.. 2. ( చంద్రకాన్తా వృత్తమ్) రాత్రిర్ గచ్ఛత్యుదయతి రవిః - త్యక్తనిద్రా హి పౌరా దీనా భక్తా తవ తు చరణా-సక్తచిత్తాః ప్రణన్తః. మాతః పద్మే ! జలధితనయే! .జాగృహీందీవరాక్షి నిద్రాం త్యక్త్వా హ్యవతు భవతీ లోకసంరక్షణాయ లక్ష్మీ నారాయణ గృహిణి! తే - వారిజే ! సుప్రభాతం ! ..3. ( మన్దాక్రాన్తా వృత్తమ్) విష్ణో ! జిష్ణో ! మదనజనక !- శ్రీ పతే ! శ్రీనివాస ! హే భూతాత్మన్ ! వరనరహరే ! - పద్మనాభానిరుద్ధ ! పాతుం లోకాన్ భుజగశయనాత్ - ముంచ నిద్రాం హరే ! త్వమ్. లక్ష్మీ నారాయణ ! శుభద తే - సుప్రభాతం మురారే ! 4. ( మన్దాక్రాన్తా వృత్తమ్) ప్రాచ్యాం పద్మాప్తబన్ధుః - పద్మాక్ష ! భాస్వచ్చ్వహస్తైః ౹ భానుః పూతైః కరాబ్జైః- వార్యాశయే క్షాలితైస్తే పద్భ్యః కర్తుం నమాంసి - ప్రాతర్నిరీక్ష్యతే ఽత్ర లక్ష్మీ నారాయణాత్మన్ ! - తే సుప్రభాతం మురారే !...5 ( చంద్రకాన్త వృత్తమ్) ఉద్యద్భానుం కరాబ్జైః – రంభోరుహప్రేయసీ యా స్పృష్యన్తం స్వాననాబ్జాం - సంప్రాప్త జాగ్రత్ స్థితైషా | దృష్ట్వా హృష్ట్వా చ విష్ణో ! - తే దర్శనాసక్తచిత్తా లక్ష్మీ నారాయణాత్మన్ ! - తే సుప్రభాతం మురారే !…6 ( చంద్రకాన్త వృత్తమ్) ప్రాచ్యాం దృష్ట్వా హ్యుదయకిరణం - భానుమంతం ఖగస్థం, తృప్త్యా హృష్ట్వా వికసితతనుః - పద్మినీ పద్మహస్తైః పత్యా సాకం తవ చ పురతో- దర్శనార్థం స్థితాఽత్ర . లక్ష్మీ నారాయణ ! శుభద తే - సుప్రభాతం మురారే ! …7. ( మన్దాక్రాన్తా వృత్తమ్) శర్వర్యంతే త్వరితగతినా - నైవచోక్త్వా ప్రియాయై యాతే చంద్రే చయకుముదనీ బంధునా త్యక్తదీనా మ్లానీభూతా ముకుళితతనూర్ సన్నుతిర్ వందతే త్వాం లక్ష్మీ నారాయణ ! శుభద తే - సుప్రభాతం మురారే !..8 ( మన్దాక్రాన్తా వృత్తమ్) పీయూషాంశుః స్వవరసహజాం- మంగళామాదిలక్ష్మీం కర్తుం చంద్రః సకలజననీం - తే కరే న్యస్తవాన్ యః , సేవార్థం తే నిశి చరతి సః - ఖేచరో తారకైశ్చ లక్ష్మీ నారాయణ ! శుభద తే - సుప్రభాతం మురారే ! …9 ( మన్దాక్రాన్తా వృత్తమ్) క్షీరాబ్ధేర్ యా మథనసమయే - ప్రోద్భవా యా హి దేవీ శ్రీవత్సాంకే హృదయ నిలయే - సంస్థితా యా త్వదీయే అష్టాకారైర్ నిజవరతనుం - సేవనాయై ధృతా తే సైషా లక్ష్మీః తవ నయనయోర్ – దృష్టిమాప్తుం స్థితాఽత్ర లక్ష్మీ నారాయణ ! శుభద తే - సుప్రభాతం మురారే ! …10 ( మన్దాక్రాన్తా వృత్తమ్) మాతుర్దాస్యం హ్యపనయనదం - స్వర్ణ పీయషభాండం జిత్వా వీరాన్ సురవరముఖాన్ - వైనతేయస్తవేష్టః దర్శార్థం తే నిలయపురతః - స్తంభరూపేణ చాస్తే లక్ష్మీ నారాయణ ! శుభద తే - సుప్రభాతం మురారే ! 11. ( మన్దాక్రాన్తా వృత్తమ్) యోఽయం మాతుః స్నపనసమయే - రక్షణేచ్ఛుః స్వభక్త్యా పిత్రా సార్ధం కృత రణవరే - న్యస్తహస్తీశమస్తః సోఽయం దన్తీ తవ సునిలయే - వీక్షతే దర్శనార్థం లక్ష్మీ నారాయణ ! శుభద తే - సుప్రభాతం మురారే !.12. ( మన్దాక్రాన్తా వృత్తమ్) హైమైః కుంభైః సుజలభరితై - రుద్ధృతాద్భిస్తటాకాత్ ఆయాన్తస్తే ద్విజవరగణాః - హ్యూర్ధ్వపుండ్రాంచితాంగాః ఉద్ఘోషంతో నిగమనిచయం - తేఽభిషేకాయ నిత్యం లక్ష్మీ నారాయణ ! శుభద తే - సుప్రభాతం మురారే !…13 ( మన్దాక్రాన్తా వృత్తమ్) @@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@ 2. స్తుతి. విధాత్రాదిదేవైః సదాపూజ్యమానః వశిష్ఠాదిమౌనీంద్రయాజ్యస్త్వమేవ సదాజీవరాశ్యాంతరాత్మా త్వమేవ జయస్తేఽస్తు నారాయణ ! శ్రీశ ! నిత్యమ్ . 1 త్వమాత్మాఽసి నిత్యః పరబ్రహ్మరూపః అజః శాశ్వత స్త్వం పురాణోఽచ్యుతస్త్వం నిరాకారసాకారరూపస్ త్వమేవ జయస్తేఽస్తు నారాయణ ! శ్రీశ ! నిత్యమ్ . 2. జగిత్యాల పౌరైః సదా సేవితాంఘ్ర్య ! లసత్ఫాల్గుణే హ్యుత్సవస్తావకీయః జనానాం సదా హర్షదాయీ హ్యఘఘ్నః జయ శ్రీశ !నారాయణాదిత్య తేజః !..3 అసక్తో గుణైః సక్తకశ్చ త్వమేవ అణోరప్యణీయాన్ మహత్తో మహీయాన్ నకేనాపి వర్ణ్యం త్వదీయం సురూపమ్ { /న కైర్వర్ణితుం తే స్వరూపం హి శక్యమ్} జయ శ్రీశ !నారాయణాదిత్య తేజః !...4 జగత్యాలసత్సజ్జనానాం శరణ్య ! త్వయా రక్షణీయా హి లోకాః సమస్తాః నచాన్యా గతిస్త్వద్వినా దీనబంధో! జయ శ్రీశ !నారాయణాదిత్య తేజః !..5 లసచ్చక్రకంబూదధత్పద్మపాణే! ఫణీంద్రాధిశాయిన్ గదాహస్త భూష సహస్రార్కతేజాః సహస్రాక్షశీర్షః జయస్తేఽస్తు నారాయణ ! శ్రీశ ! నిత్యమ్ ...6 సదా జ్ఞాన విజ్ఞాన గమ్యైకరూపః సదాయోగినాం ధ్యానచిత్తాధివాసః సమస్తార్షవాగుచ్యమానస్త్వమేవ జయస్తేఽస్తు నారాయణ ! శ్రీశ ! నిత్యమ్ ...7 భవాబ్ధౌ పతన్ మార్గమన్విష్యమాణః జపన్ యాతి ముక్తిం స నారాయణేతి శ్రితాన్ పాతి నామైవ పోతో భవన్ తే జయస్తేఽస్తు నారాయణ ! శ్రీశ ! నిత్యమ్ ...8 నుతానాం ధనం ధాన్యప్రవృద్ధేః ప్రదాతః ! శ్రితానామభీతిం సుఖారోగ్య దాతః ! స్తుతానాం ఇహాముష్మికానందాతః ! జయస్తేఽస్తు నారాయణ ! శ్రీశ ! నిత్యమ్ ...9. @@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@ 3. ప్రపత్తి క్షీరోద్భూతే ! జనని ! జగతో విష్ణుహృత్పద్మసద్మే ! నిత్యం నారాయణవరపదౌ సేవనాచిత్తసక్తే ! అష్టౌ రూపాన్ నను ధృతవతీ పాలికాఽసి ఘశ్రితానాం శ్రీదే నారాయణి ! శుభ పదౌ - తే నునిత్యం ప్రపద్యే.. 1 • గజేంద్ర రక్షణ- పాహీశ త్వం శ్రిత జనమముం - దీనబంధో ! కృపాబ్ధే ! నాహం శక్తః మకరవదనాత్ - రక్షితుం శక్తి హీనః ఇత్యా క్రందద్ వరగజపతేః - రక్షితాఽభూస్త్వమేవ లక్ష్మీ నారాయణ ! శుభ పదౌ - తే నునిత్యం ప్రపద్యే..2 • ద్రౌపదీమాన రక్షణ- పాహ్యైనాం మాం హృతసువసనాం ద్రౌపదీం కౌరవేభ్యః ఆక్రందంతీ యదితివచనైః రక్షితా వీక్షణైస్తే త్వత్పాదాబ్జం మనసిశరణం చిన్తయన్ యాతి రక్షామ్ లక్ష్మీ నారాయణ ! శుభ పదౌ - తే నునిత్యం ప్రపద్యే..3 • కుచేలోపాఖ్యానం దీనం విప్రం నిగమవిబుధం బాల్యమిత్రం కుచేలం మైత్రీ బంధాత్ తవ పదగతం విత్తహీనం చ దీనమ్, కారణ్యాత్ తం వరద ! కృతవాంస్త్వష్టలక్ష్మీప్రసాదమ్ లక్ష్మీ నారాయణ ! శుభ పదౌ - తే నునిత్యం ప్రపద్యే....4. త్వత్తో భీత్యా దినమణిరవిర్ భాతి కాలానుగుణ్యం త్వత్తో భీత్యా మరుదనుదినం వాతి జీవానుగుణ్యమ్ త్వత్తో భీత్యా జ్వలతి నితరాం వీతిహోత్రః శిఖాభిః లక్ష్మీ నారాయణ ! శుభ పదౌ - తే నునిత్యం ప్రపద్యే..5 ధాత్రా పాదౌ తవ జలతనూః క్షాలనార్థం కృతా యా సాఽఽప్త్వా గంగా హరవరజటాం సాగరం భర్తృగేహం. స్పర్శాం గత్వా తవ చరణయోః సాఽభవత్ లోకవంద్యా లక్ష్మీ నారాయణ ! శుభ పదౌ - తే నునిత్యం ప్రపద్యే..6. • ప్రహ్లాద చరిత్ర - బాలం భక్తం దితిజతనయం ధ్యాననిష్ఠం త్వదీయం పాతుం ప్రేమ్ణా పదమనుసరన్ నారసింహత్వమేత్య స్తంభోద్భూత స్త్వమసినృహరిః భక్తకేష్టప్రదోఽసి. లక్ష్మీ నారాయణ ! శుభ పదౌ - తే నునిత్యం ప్రపద్యే ..7 క్రోడే స్థానం ప్రియ వర పితుః లబ్ధుమిచ్ఛుర్ ధ్రువోఽయం ఘోరారణ్యే తపసి చ చరన్ ప్రీతి పాత్రోఽభవత్తే , యస్మాత్ సైషోఽలభత సుపదం నాధిగమ్యం మనీంద్రైః లక్ష్మీ నారాయణ ! శుభ పదౌ - తే నునిత్యం ప్రపద్యే..8 ముక్తిం స్వేభ్యః నియమరహితాం ప్రార్థినో యోగిపుంగాః మృత్యుం స్వేషాం నియమసహితాం ప్రార్థినో దుష్టచిత్తాః తే తే యాతాః హ్యనుగుణవరం లోకరక్ష త్వయా హి లక్ష్మీ నారాయణ ! శుభ పదౌ - తే నునిత్యం ప్రపద్యే..9 యత్తే పాదం శిరసి నిహితం దానవేంద్రస్య వర్ణిన్ ! సేవ్యోఽపి త్వం వినతవిషయే సేవకోఽభూర్హి తస్మాత్, ధర్మఘ్నానాం త్వమసి హి రిపుర్నైవ ధర్మాశ్రితానామ్ లక్ష్మీ నారాయణ ! శుభ పదౌ - తే నునిత్యం ప్రపద్యే..10 @@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@ 4. మంగళాశాసనము. అష్టలక్ష్మీ సమేతాయ అష్టైశ్వర్య ప్రదాయినే , మంగళం తే జగిత్యాలలక్ష్మీ నారాయణ ! ప్రభో ! 1 ధాన్య లక్ష్మీ సుసేవ్యాయ ధనధాన్య వివర్ధినే మంగళం తే జగిత్యాలలక్ష్మీ నారాయణ ! ప్రభో ! 2 క్షీరాబ్ధితనయాలక్ష్మ్యా(ః) హృదయే సునివాసినే, మంగళం తే జగిత్యాలలక్ష్మీ నారాయణ ! ప్రభో !..3 అనపత్య సుభక్తేభ్యః సత్సంతానప్రదాయక !, మంగళం తే జగిత్యాలలక్ష్మీ నారాయణ ! ప్రభో ! ...4. నిర్ధనస్య కుచేలస్య ఆనంతైశ్వర్య ప్రదాయనే, మంగళం తే జగిత్యాలలక్ష్మీ నారాయణ ! ప్రభో !… 5. కురుపాండవయోర్ యుద్ధే పాండవానాం జయప్రద !, మంగళం తే జగిత్యాలలక్ష్మీ నారాయణ ! ప్రభో !...6. అష్టలక్ష్మ్యార్చితాంఘ్ర్యాబ్జ ! దుష్టదానవనాశినే, మంగళం తే జగిత్యాలలక్ష్మీ నారాయణ ! ప్రభో !….7 జగిత్యాల పురాధీశ ! జగదానంద కారణ !, మంగళం తే జగిత్యాలలక్ష్మీ నారాయణ ! ప్రభో !….8 ళళళళళళళళళళళళళళళళళళళళళళళళళళళళ మయా కోరిడే విశ్వనాథేన దేవ ! ముదా వాఙ్మయీ సుప్రభాతాఖ్యసేవా కృతేయం జగిత్యాల నాథ త్వదీయా భవేత్ శ్రీశ నారాయణానందదా తే. _/|\_ హరిః ఓం గం గణపతయే నమః శ్రీ జగిత్యాల లక్ష్మీ నారాయణ స్వామి సుప్రభాతమ్. ~ కొరిడె విశ్వనాథ శర్మ, Rtd. Principal, SLNSA (Oriental Degree College) ధర్మపురి . 9840608311 @@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@ 1 ) శ్రీ లక్ష్మీ నారాయణ సుప్రభాతం. 2 ) స్తోత్రమ్ 3 ) ప్రపత్తి. 4 ) మంగళాష్టకమ్ @@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@ 1 ) శ్రీ లక్ష్మీ నారాయణ సుప్రభాతం ఉత్తిష్ఠోత్తిష్ఠ లక్ష్మీశ ! ఉత్తిష్ఠ జగతాం పతే ! ఉత్తిష్ఠైశ్వర్యదాతస్త్వం , లక్ష్మీ నారాయణ ప్రభో 1 క్షీరాబ్ధ్యుద్భూతకాంతే ! - త్వం భాగ్య లక్ష్మీర్ జయశ్రి ! శ్రీలక్ష్మీర్ ధాన్యలక్ష్మీః - సంతాన లక్ష్మీర్ ధనశ్రీః విద్యాలక్ష్మ్యాదిలక్ష్మౌ - త్వం ధైర్య లక్ష్మీర్ గజ శ్రి ! లక్ష్మీ నారాయణీశే - త్వం జాగృహీందూత్తమాంగే !.. 2. ( చంద్రకాన్తా వృత్తమ్) రాత్రిర్ గచ్ఛత్యుదయతి రవిః - త్యక్తనిద్రా హి పౌరా దీనా భక్తా తవ తు చరణా-సక్తచిత్తాః ప్రణన్తః. మాతః పద్మే ! జలధితనయే! .జాగృహీందీవరాక్షి నిద్రాం త్యక్త్వా హ్యవతు భవతీ లోకసంరక్షణాయ లక్ష్మీ నారాయణ గృహిణి! తే - వారిజే ! సుప్రభాతం ! ..3. ( మన్దాక్రాన్తా వృత్తమ్) విష్ణో ! జిష్ణో ! మదనజనక !- శ్రీ పతే ! శ్రీనివాస ! హే భూతాత్మన్ ! వరనరహరే ! - పద్మనాభానిరుద్ధ ! పాతుం లోకాన్ భుజగశయనాత్ - ముంచ నిద్రాం హరే ! త్వమ్. లక్ష్మీ నారాయణ ! శుభద తే - సుప్రభాతం మురారే ! 4. ( మన్దాక్రాన్తా వృత్తమ్) ప్రాచ్యాం పద్మాప్తబన్ధుః - పద్మాక్ష ! భాస్వచ్చ్వహస్తైః ౹ భానుః పూతైః కరాబ్జైః- వార్యాశయే క్షాలితైస్తే పద్భ్యః కర్తుం నమాంసి - ప్రాతర్నిరీక్ష్యతే ఽత్ర లక్ష్మీ నారాయణాత్మన్ ! - తే సుప్రభాతం మురారే !...5 ( చంద్రకాన్త వృత్తమ్) ఉద్యద్భానుం కరాబ్జైః – రంభోరుహప్రేయసీ యా స్పృష్యన్తం స్వాననాబ్జాం - సంప్రాప్త జాగ్రత్ స్థితైషా | దృష్ట్వా హృష్ట్వా చ విష్ణో ! - తే దర్శనాసక్తచిత్తా లక్ష్మీ నారాయణాత్మన్ ! - తే సుప్రభాతం మురారే !…6 ( చంద్రకాన్త వృత్తమ్) ప్రాచ్యాం దృష్ట్వా హ్యుదయకిరణం - భానుమంతం ఖగస్థం, తృప్త్యా హృష్ట్వా వికసితతనుః - పద్మినీ పద్మహస్తైః పత్యా సాకం తవ చ పురతో- దర్శనార్థం స్థితాఽత్ర . లక్ష్మీ నారాయణ ! శుభద తే - సుప్రభాతం మురారే ! …7. ( మన్దాక్రాన్తా వృత్తమ్) శర్వర్యంతే త్వరితగతినా - నైవచోక్త్వా ప్రియాయై యాతే చంద్రే చయకుముదనీ బంధునా త్యక్తదీనా మ్లానీభూతా ముకుళితతనూర్ సన్నుతిర్ వందతే త్వాం లక్ష్మీ నారాయణ ! శుభద తే - సుప్రభాతం మురారే !..8 ( మన్దాక్రాన్తా వృత్తమ్) పీయూషాంశుః స్వవరసహజాం- మంగళామాదిలక్ష్మీం కర్తుం చంద్రః సకలజననీం - తే కరే న్యస్తవాన్ యః , సేవార్థం తే నిశి చరతి సః - ఖేచరో తారకైశ్చ లక్ష్మీ నారాయణ ! శుభద తే - సుప్రభాతం మురారే ! …9 ( మన్దాక్రాన్తా వృత్తమ్) క్షీరాబ్ధేర్ యా మథనసమయే - ప్రోద్భవా యా హి దేవీ శ్రీవత్సాంకే హృదయ నిలయే - సంస్థితా యా త్వదీయే అష్టాకారైర్ నిజవరతనుం - సేవనాయై ధృతా తే సైషా లక్ష్మీః తవ నయనయోర్ – దృష్టిమాప్తుం స్థితాఽత్ర లక్ష్మీ నారాయణ ! శుభద తే - సుప్రభాతం మురారే ! …10 ( మన్దాక్రాన్తా వృత్తమ్) మాతుర్దాస్యం హ్యపనయనదం - స్వర్ణ పీయషభాండం జిత్వా వీరాన్ సురవరముఖాన్ - వైనతేయస్తవేష్టః దర్శార్థం తే నిలయపురతః - స్తంభరూపేణ చాస్తే లక్ష్మీ నారాయణ ! శుభద తే - సుప్రభాతం మురారే ! 11. ( మన్దాక్రాన్తా వృత్తమ్) యోఽయం మాతుః స్నపనసమయే - రక్షణేచ్ఛుః స్వభక్త్యా పిత్రా సార్ధం కృత రణవరే - న్యస్తహస్తీశమస్తః సోఽయం దన్తీ తవ సునిలయే - వీక్షతే దర్శనార్థం లక్ష్మీ నారాయణ ! శుభద తే - సుప్రభాతం మురారే !.12. ( మన్దాక్రాన్తా వృత్తమ్) హైమైః కుంభైః సుజలభరితై - రుద్ధృతాద్భిస్తటాకాత్ ఆయాన్తస్తే ద్విజవరగణాః - హ్యూర్ధ్వపుండ్రాంచితాంగాః ఉద్ఘోషంతో నిగమనిచయం - తేఽభిషేకాయ నిత్యం లక్ష్మీ నారాయణ ! శుభద తే - సుప్రభాతం మురారే !…13 ( మన్దాక్రాన్తా వృత్తమ్) @@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@ 2. స్తుతి. విధాత్రాదిదేవైః సదాపూజ్యమానః వశిష్ఠాదిమౌనీంద్రయాజ్యస్త్వమేవ సదాజీవరాశ్యాంతరాత్మా త్వమేవ జయస్తేఽస్తు నారాయణ ! శ్రీశ ! నిత్యమ్ . 1 త్వమాత్మాఽసి నిత్యః పరబ్రహ్మరూపః అజః శాశ్వత స్త్వం పురాణోఽచ్యుతస్త్వం నిరాకారసాకారరూపస్ త్వమేవ జయస్తేఽస్తు నారాయణ ! శ్రీశ ! నిత్యమ్ . 2. జగిత్యాల పౌరైః సదా సేవితాంఘ్ర్య ! లసత్ఫాల్గుణే హ్యుత్సవస్తావకీయః జనానాం సదా హర్షదాయీ హ్యఘఘ్నః జయ శ్రీశ !నారాయణాదిత్య తేజః !..3 అసక్తో గుణైః సక్తకశ్చ త్వమేవ అణోరప్యణీయాన్ మహత్తో మహీయాన్ నకేనాపి వర్ణ్యం త్వదీయం సురూపమ్ { /న కైర్వర్ణితుం తే స్వరూపం హి శక్యమ్} జయ శ్రీశ !నారాయణాదిత్య తేజః !...4 జగత్యాలసత్సజ్జనానాం శరణ్య ! త్వయా రక్షణీయా హి లోకాః సమస్తాః నచాన్యా గతిస్త్వద్వినా దీనబంధో! జయ శ్రీశ !నారాయణాదిత్య తేజః !..5 లసచ్చక్రకంబూదధత్పద్మపాణే! ఫణీంద్రాధిశాయిన్ గదాహస్త భూష సహస్రార్కతేజాః సహస్రాక్షశీర్షః జయస్తేఽస్తు నారాయణ ! శ్రీశ ! నిత్యమ్ ...6 సదా జ్ఞాన విజ్ఞాన గమ్యైకరూపః సదాయోగినాం ధ్యానచిత్తాధివాసః సమస్తార్షవాగుచ్యమానస్త్వమేవ జయస్తేఽస్తు నారాయణ ! శ్రీశ ! నిత్యమ్ ...7 భవాబ్ధౌ పతన్ మార్గమన్విష్యమాణః జపన్ యాతి ముక్తిం స నారాయణేతి శ్రితాన్ పాతి నామైవ పోతో భవన్ తే జయస్తేఽస్తు నారాయణ ! శ్రీశ ! నిత్యమ్ ...8 నుతానాం ధనం ధాన్యప్రవృద్ధేః ప్రదాతః ! శ్రితానామభీతిం సుఖారోగ్య దాతః ! స్తుతానాం ఇహాముష్మికానందాతః ! జయస్తేఽస్తు నారాయణ ! శ్రీశ ! నిత్యమ్ ...9. @@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@ 3. ప్రపత్తి క్షీరోద్భూతే ! జనని ! జగతో విష్ణుహృత్పద్మసద్మే ! నిత్యం నారాయణవరపదౌ సేవనాచిత్తసక్తే ! అష్టౌ రూపాన్ నను ధృతవతీ పాలికాఽసి ఘశ్రితానాం శ్రీదే నారాయణి ! శుభ పదౌ - తే నునిత్యం ప్రపద్యే.. 1 • గజేంద్ర రక్షణ- పాహీశ త్వం శ్రిత జనమముం - దీనబంధో ! కృపాబ్ధే ! నాహం శక్తః మకరవదనాత్ - రక్షితుం శక్తి హీనః ఇత్యా క్రందద్ వరగజపతేః - రక్షితాఽభూస్త్వమేవ లక్ష్మీ నారాయణ ! శుభ పదౌ - తే నునిత్యం ప్రపద్యే..2 • ద్రౌపదీమాన రక్షణ- పాహ్యైనాం మాం హృతసువసనాం ద్రౌపదీం కౌరవేభ్యః ఆక్రందంతీ యదితివచనైః రక్షితా వీక్షణైస్తే త్వత్పాదాబ్జం మనసిశరణం చిన్తయన్ యాతి రక్షామ్ లక్ష్మీ నారాయణ ! శుభ పదౌ - తే నునిత్యం ప్రపద్యే..3 • కుచేలోపాఖ్యానం దీనం విప్రం నిగమవిబుధం బాల్యమిత్రం కుచేలం మైత్రీ బంధాత్ తవ పదగతం విత్తహీనం చ దీనమ్, కారణ్యాత్ తం వరద ! కృతవాంస్త్వష్టలక్ష్మీప్రసాదమ్ లక్ష్మీ నారాయణ ! శుభ పదౌ - తే నునిత్యం ప్రపద్యే....4. త్వత్తో భీత్యా దినమణిరవిర్ భాతి కాలానుగుణ్యం త్వత్తో భీత్యా మరుదనుదినం వాతి జీవానుగుణ్యమ్ త్వత్తో భీత్యా జ్వలతి నితరాం వీతిహోత్రః శిఖాభిః లక్ష్మీ నారాయణ ! శుభ పదౌ - తే నునిత్యం ప్రపద్యే..5 ధాత్రా పాదౌ తవ జలతనూః క్షాలనార్థం కృతా యా సాఽఽప్త్వా గంగా హరవరజటాం సాగరం భర్తృగేహం. స్పర్శాం గత్వా తవ చరణయోః సాఽభవత్ లోకవంద్యా లక్ష్మీ నారాయణ ! శుభ పదౌ - తే నునిత్యం ప్రపద్యే..6. • ప్రహ్లాద చరిత్ర - బాలం భక్తం దితిజతనయం ధ్యాననిష్ఠం త్వదీయం పాతుం ప్రేమ్ణా పదమనుసరన్ నారసింహత్వమేత్య స్తంభోద్భూత స్త్వమసినృహరిః భక్తకేష్టప్రదోఽసి. లక్ష్మీ నారాయణ ! శుభ పదౌ - తే నునిత్యం ప్రపద్యే ..7 క్రోడే స్థానం ప్రియ వర పితుః లబ్ధుమిచ్ఛుర్ ధ్రువోఽయం ఘోరారణ్యే తపసి చ చరన్ ప్రీతి పాత్రోఽభవత్తే , యస్మాత్ సైషోఽలభత సుపదం నాధిగమ్యం మనీంద్రైః లక్ష్మీ నారాయణ ! శుభ పదౌ - తే నునిత్యం ప్రపద్యే..8 ముక్తిం స్వేభ్యః నియమరహితాం ప్రార్థినో యోగిపుంగాః మృత్యుం స్వేషాం నియమసహితాం ప్రార్థినో దుష్టచిత్తాః తే తే యాతాః హ్యనుగుణవరం లోకరక్ష త్వయా హి లక్ష్మీ నారాయణ ! శుభ పదౌ - తే నునిత్యం ప్రపద్యే..9 యత్తే పాదం శిరసి నిహితం దానవేంద్రస్య వర్ణిన్ ! సేవ్యోఽపి త్వం వినతవిషయే సేవకోఽభూర్హి తస్మాత్, ధర్మఘ్నానాం త్వమసి హి రిపుర్నైవ ధర్మాశ్రితానామ్ లక్ష్మీ నారాయణ ! శుభ పదౌ - తే నునిత్యం ప్రపద్యే..10 @@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@ 4. మంగళాశాసనము. అష్టలక్ష్మీ సమేతాయ అష్టైశ్వర్య ప్రదాయినే , మంగళం తే జగిత్యాలలక్ష్మీ నారాయణ ! ప్రభో ! 1 ధాన్య లక్ష్మీ సుసేవ్యాయ ధనధాన్య వివర్ధినే మంగళం తే జగిత్యాలలక్ష్మీ నారాయణ ! ప్రభో ! 2 క్షీరాబ్ధితనయాలక్ష్మ్యా(ః) హృదయే సునివాసినే, మంగళం తే జగిత్యాలలక్ష్మీ నారాయణ ! ప్రభో !..3 అనపత్య సుభక్తేభ్యః సత్సంతానప్రదాయక !, మంగళం తే జగిత్యాలలక్ష్మీ నారాయణ ! ప్రభో ! ...4. నిర్ధనస్య కుచేలస్య ఆనంతైశ్వర్య ప్రదాయనే, మంగళం తే జగిత్యాలలక్ష్మీ నారాయణ ! ప్రభో !… 5. కురుపాండవయోర్ యుద్ధే పాండవానాం జయప్రద !, మంగళం తే జగిత్యాలలక్ష్మీ నారాయణ ! ప్రభో !...6. అష్టలక్ష్మ్యార్చితాంఘ్ర్యాబ్జ ! దుష్టదానవనాశినే, మంగళం తే జగిత్యాలలక్ష్మీ నారాయణ ! ప్రభో !….7 జగిత్యాల పురాధీశ ! జగదానంద కారణ !, మంగళం తే జగిత్యాలలక్ష్మీ నారాయణ ! ప్రభో !….8 ళళళళళళళళళళళళళళళళళళళళళళళళళళళళ మయా కోరిడే విశ్వనాథేన దేవ ! ముదా వాఙ్మయీ సుప్రభాతాఖ్యసేవా కృతేయం జగిత్యాల నాథ త్వదీయా భవేత్ శ్రీశ నారాయణానందదా తే. _/|\_ ళళళళళళళళళళళళళళళళళళళళళళళళళళళళ మయా హి కోరిడే కులీన విశ్వనాథ శర్మణా ముదా కృతం రమాపతేర్హి సుప్రభాతసేవనమ్ , ఃఃఃఃఃఃఃః మయా కోరిడే విశ్వనాథేన దేవ ! ముదా వాఙ్మయీ సుప్రభాతాఖ్యసేవా కృతేయం జగిత్యాల నాథ త్వదీయా భవేత్ శ్రీశ నారాయణానంద దాత్రీ / తే.. ఇయం శ్రీశ నారాయణస్య ఓం గం గణపతయే నమః జగిత్యాల సుప్రభాతం ఋఋఋఋఋఋ ఋఋఋఋఋ కృష్ణ ! సంధార్య వీక్షతే సంధృతా త్వాం ప్రప్త్వా స్థానం తవ నయనయోర్ భాగ్యవాన్ భాస్కరోఽయం సేవాం కర్తుం తవ సునిలయం క్షాలితుం భాస్కరైర్హి / స్వైః సహస్రైః ఆయాతః తే చరణకమలయోర్ దర్శనాసక్తచిత్తః. అష్టలక్ష్మీ ర్ నిరీక్షాం శరణమహం ప్రపద్యే సేవాం కర్తుం నిజవరపతేః ధృత్వా భుగ్న భగ్న విరహహృదయం నిజవరపతిం చరణకమలే పదౌ పాదౌ ? పయోజే మిందిరాం పదపదపదపదపదపదపదపదపదపదపద 1 మణిమాలా (6 + 6 = 12) తయతయ త్వం జాగృహి లక్ష్మీనారాయణ దేవ! 2 మత్తమయూరం (4+9 = 13) మ త య స గం లక్ష్మీ దేవీ సంయుత నారాయణ దేవ ! 3. శాలినీ (4 + 7 = 11) మ త త గ గ లక్ష్మీదేవీ నాథ నారాయణాయ 4 శిఖరిణీ (6 + 11 = 17) య మ న స భ ల గం శ్రీ యా ప్రేమ్ణా సేవ్యః పరమపద నారాయణవిభో ! 5 " మౌక్తికమాలా/ శ్రీ ( 5 + 6 = 11) భ,త,న,గురువులు రెండు. ..భ, .. త. .....న.....గు, గు U l l U. U l l l l U U “ శ్రీ పతి నారాయణ ! పరి రక్ష” 6 భ్రమర విలసితమ్. ( 4 + 7 = 11) మభనలగం లక్ష్మీ నారాయణ ! తవ చరణౌ. 7. ఇంద్రవంశ ( పాదాంతయతి) తతజర లక్ష్మీశ ! నారాయణ ! సుప్రభాతమ ! 8. మ భ న త త గగ కశ్చిత్కాంతా విర హ గురు ణా స్వాధి కారాత్ ప్ర మత్తః 8. చంద్ర లేఖ ( 7 + 8=15) మరమయయ UUU UIU U-UU IUU IUU లక్ష్మీ నారాయణాత్మన్ ! తే సుప్రభాతం మురారే !

Bharatha Bharathi lO naa Prasangaalu

1) 20/5/2020. భాగవత మంగళ శ్లోకము - పరబ్రహ్మతత్వము 2) 3/6/2020. మోక్షసాధనలో త్రివర్గ పాత్ర 3) 17/6/2020. భక్తి మార్గము. 4) 1/7/2020. ఎవరు గొప్ప - శ్రీ లక్ష్మీ - దరిద్ర దేవతల స్పర్ధ) ( బ్రహ్మ పురాణాంతర్గత కథ) 5) 15/7/2020. కర్మలు. 6) 29/7/2020. మానవజీవన విధానములొ త్రిగుణములు. 7 ) 12/8/20. అతిథి సపర్యలు. - గృహస్థాశ్రమ ధర్మము. 8) 26/8/2020 శ్రీ గణపతి ప్రాదుర్భావము. 9) 9/ 9/2020.పితౄణము 10) 23/9/2020. భర్తృహరికవి వైరాగ్య , సన్మార్గ దర్శనము. 11) 7/11/2020..భర్తృహరికవి శివభక్తి - కాశీపురవా సేచ్ఛ 12) 21/10/2020.సంస్కారోపదేశము లో గరుడపురాణము 13 ) 4/11/2020.మహాపురాణములు సంఖ్య - ఒక విచారణ. 14) 18/11/20 పరదత్త పుణ్య పాపములు. 15) 2/12/20 పార్వతీ పరమేశ్వరుల కాపురం లో పదనిసలు 16) 23/12/20. ధనుర్మాసము -వైకుంఠ ఏకాదశీ 17) 4/1/21.

Sri Laxmi Narasimha Swamy Suprabhatham || Koride Viswanatha Sharma || DA...

Hanumath Mangalashthakam

||ఓం శ్రీవాగీశ్వర్యై నమః|| ఓం గం గణపతయే నమః|| ఓం శ్రీశోమేశ్వరాభ్యాం నమః|| ||ఓం శ్రీ సీతారామాభ్యాం నమః|| ||ఓం శ్రీ ప్రసన్నాంజనేయాయ నమః|| || శ్రీమద్ధర్మపురీ ప్రసన్నాంజనేయ మంగళాశాసనం|| భాస్వద్వానర రూపాయ వాయుపుత్రాయ ధీమతే | అంజనీగర్భజాతాయ ఆంజనేయాయ మంగళమ్ || 1 || సూర్యశిష్యాయ శూరాయ సూర్యకోటిప్రకాశినే | సురేంద్రాదిభిర్వంద్యాయ ఆంజనేయాయ మంగళమ్ || 2|| రామసుగ్రీవసంధాత్రే రామాయార్పితచేతసే | రామనామైక నిష్ఠాయ రామమిత్రాయ మంగళమ్ || 3 || మనోజవేన గంత్రే చ సముద్రోల్లంఘనాయ చ | మైనాకార్చిత పాదాయ రామదూతాయ మంగళమ్ || 4 || నిర్జిత సురసాయాస్మై సంహృతసింహికాసవే | లంకిణీగర్వభంగాయ రామదూతాయ మంగళమ్ || 5 || హృతలంకేశగర్వాయ లంకాదహనకారిణే | సీతాశోకవినాశాయ రామదూతాయ మంగళమ్ || 6 || భీభత్సరణరంగాయ దుష్టదైత్య వినాశినే | రామలక్ష్మణవాహాయ రామభృత్యాయ మంగళమ్ || 7 || ధృతసంజీవహస్తాయ కృతలక్ష్మణజీవినే | భృతలంకాసురార్తాయ రామభటాయ మంగళమ్ || 8 || జానకీరామసంధాత్రే జానకీహ్లాదకారిణే | హృత్ప్రతిష్ఠితరామాయ రామదాసాయ మంగళమ్ || 9 || రమ్యే ధర్మపురీక్షేత్రే నృసింహస్య చ మన్దిరే | విలసద్ రామనిష్ఠాయ వాయుపుత్రాయ మంగళమ్ || 10 || గాయంతం రామ రామేతి భక్తం తం రక్షకాయ చ | శ్రీ ప్రసన్నాంజనేయాయ వరదాత్రే చ మంగళమ్ || 11 || విశ్వలోకసురక్షాయ విశ్వనాథనుతాయ చ | శ్రీ ప్రసన్నాంజనేయాయ వరదాత్రే చ మంగళమ్ || 12 || కోరిడే విశ్వనాథ శర్మా 9849608311 ధర్మపురీ

DHARMAPURI VARNANAM ( SAMSKRUTA SHLOKAAS IN TELUGU SCRIPT)

||ధర్మపురీ వర్ణనమ్|| మంగళ శ్లోకాలు :- 1) యో బ్రహ్మాది సమస్త దేవవినుతో లిఙ్గాత్మకస్యాత్మజః , యం లబ్ధ్వా హి ముదాన్వితా సుతనయం గౌరీ జగన్మాతృకా | యస్యేష్టానుగుణం సమస్తవిపదో దూరీకృతా భక్తగాః, వందే తం వరరామలిఙ్గతనయం శ్రీవిఘ్ననాథం సదా || 2)అయికరికర్ణిక ! మూషికవాహన!! పర్వతజాసుత ! సాంబప్రియ ! నుతజనపోషక ! షణ్ముఖసేవిత ! శంకరచుంబితఫాలతట!| వరచతురాననదేవగణార్చిత ! దానవభంజక ! దాసరత! జయ గణనాయక ! విఘ్నవినాశక ! ధర్మపురీజనపాల విభో! 3)ఐశాన్యకోణగతమందిరగో గణేశ ! భక్తైర్ భవాన్ ప్రథమతః ఖలు వందనీయః | దంతైకఘాత వినిపాతితదుష్టదైత్య !, శ్రీరామలింగసుత ! తే చరణౌ నమామి.|| 4)మాత్రా స్వరక్షణకృతే హ్యవతారిత స్త్వం, విఘ్నాంధకార వినివారకభానుతేజః | తే దర్శనార్థమగజాసుత ! వీక్షతేఽయం, శ్రీరామలింగసుత ! తే చరణౌ నమామి.|| 5) అయి ! నిజమూర్ధజపాశజటోద్భవగౌతమజాసికతోద్భవ! భోః, వరరఘువంశకళానిధికీర్తితరాఘవసేవితలింగతనో! | నిజవరభక్తకృతాఘవినాశక ! దాసజనార్థితదానరతే! జయ రజనీకరభూషితశేఖర! ధర్మపురీవిలసన్నిలయ!, || స్వకీయమైన కేశపాశములగు జటలనుండి ప్రాదుర్భవించిన గోదావరి ఇసుక నుండి ఉద్భవించిన ఓస్వామి ! శ్రేష్ఠమైన రఘువంశమునకు చంద్రుడుగా కీర్తించబడిన శ్రీరామునిచే సేవించబడిన ఓలింగరూప! నీ స్వకీయమైన శ్రేష్ఠభక్తులచే చేయబడిన పాపములను నశింప జేయు దేవ ! దాసజనులచే కోరబడినవాటినిచ్చుతలో ప్రీతినొందు ఓ స్వామి ! చంద్రునిచే అలంకరించబడిన శిఖగల ఓ ప్రభు! ధర్మపురియందలి విలాసవంతమైన నిలయముగల ఓ దేవ ! విజయమును పొందుము. ఈ శ్లోకమునందు కవిరాజ విరాజితము అను ఛందస్సు. న గణము, 6 జగణములు లఘువు, గురువులు ఉంటాయి. అయిగిరినందిని.. అను శ్లోకము ఈ ఛందస్సులో ప్రసిద్ధమైనది. ప్రాతః కాలీన గోదావరీ వర్ణన :- 1)యా లక్ష్మీనృహరేఃపదాబ్జలసితా బ్రహ్మాదిదేవైర్యుతా యా రామార్చితరామలింగనిలయా భక్తాఘవిధ్వంసినీ యస్యాః ప్రాగ్దిశి గౌతమీ రవికరాన్ ప్రక్షాలయంతీ సదా, సేయం ధర్మపురీపురం విలసతి క్షేత్రం సతీర్థం మహత్||1|| పురమేదైతే లక్ష్మీనృసింహుని పదారవిందములచే విలసితమైనదో, బ్రహ్మాది దేవతలచే కూడుకున్నదో,పురమేదైతే శ్రీరామార్చిత రామ లింగేశ్వరుని నిలయముకలదై భక్తుల పాపములను విధ్వంసమొన ర్చునట్టి దగుచున్నదో, ఏపురముయొక్క తూర్పుదిక్కున గోదావరీ నది సూర్యునికిరణములను ప్రక్షాళనము గావించుచున్నదో,మహ నీయమైన క్షేత్రము, తీర్థము కూడ ఐనట్టి అట్టి ధర్మపురీ పురము విలసిల్లుచున్నది. 2) గోదావరీగతసురార్పణకౌతుకేందుః, పీయూషభాండపరిపూర్తసుధాకరో హి| వీచీనిబద్ధప్రతిబింబతనుర్ నితాంతం సూర్యోదయే లసతి గచ్ఛతి చంద్రమా హి||2|| గోదావరిలో జేరిన సురులకర్పించవలెనని చంద్రుడు అమృతభాండమునందుపూర్తిగానింపబడిన అమృతముకలవాడై తరంగములందుసంపూర్తిగానిబిడీకృతమైన తనరూపముగలవాడై యుండగా సూర్యోదయము ప్రకాశమానమగుచుండగా అక్కడినుండి నిష్క్రమించుచున్నాడు.గోదావరీగతసురార్పణకౌతుకేందుః,

Godavari Harathi

गोदावरी हारति 1 जय गोदावरि ! जननि!- जय संकट हरणि ! नुतजन पापविनाशिनि ! -जय धर्मपुरीनिलये ! जय दक्षिणवाहिनि गोदे !- जय धर्मपुरीबंधो! जय गौतमि ! मातः ! - जय जय जय जय नित्यं॥ 1)चतुराननमुखनिसृत निगमार्चित देवि!- चतुरागमरूपे ! निगमकल्पद्रुमवर्णित - गलगलगलगळध्वनिकांते !।|| जय..॥ 2)निजवरवारिजनयने !-निजजलवसनांछितरूपे ! निजजलस्मरणे दूरे -दूरं करोषि नरकम् ॥|| जय..॥ 3) प्रथमं विधातृ कलशात् - याता श्रीहरिचरणं, विहार्य शैवं जूटं- गमिता भुवनं पातुं ॥ त्वं गमिता भुवनं पातुं.|| जय..॥ 4) निजपतिसर्पाकारात् नरवरतनूमवाप्तुं त्वयिस्नात्वा सत्या - विजयं प्राप्ता मुग्धा।|| जय..॥ 5)सुरगणसेवितजीवे-मृगपतिराशौ गमिते, पुष्कर प्रमुखादेवाः -तवजललीनारक्ताः।|| जय..॥ 6)नुतजलस्नातान् भक्तान् कृतपैतृककर्मान् जपतपदानासक्तान् -पुनंति देवास्तुस्तुष्टाः॥|| जय..॥ గోదావరీ హారతి 1 జయ గోదావరి ! జనని!- జయ సంకట హరణి ! నుతజన పాపవినాశిని ! -జయ ధర్మపురీనిలయే ! జయ దక్షిణవాహిని గోదే !- జయ ధర్మపురీబంధో! జయ గౌతమి ! మాతః ! - జయ జయ జయ జయ నిత్యం|| 1)చతురాననముఖనిసృత నిగమార్చిత దేవి!- చతురాగమరూపే ! నిగమకల్పద్రుమవర్ణిత - గలగలగలగళధ్వనికాంతే !| జయ..|| 2)నిజవరవారిజనయనే !-నిజజలవసనాంఛితరూపే ! నిజజలస్మరణే దూరే -దూరం కరోషి నరకమ్ || 3) ప్రథమం విధాతృ కలశాత్ - యాతా శ్రీహరిచరణం, విహార్య శైవం జూటం- గమితా భువనం పాతుం || త్వం గమితా భువనం పాతుం. 4) నిజపతిసర్పాకారాత్ నరవరతనూమవాప్తుం త్వయిస్నాత్వా సత్యా - విజయం ప్రాప్తా ముగ్ధా| 5)సురగణసేవితజీవే-మృగపతిరాశౌ గమితే, పుష్కర ప్రముఖాదేవాః -తవజలలీనారక్తాః| 6)నుతజలస్నాతాన్ భక్తాన్ కృతపైతృకకర్మాన్ జపతపదానాసక్తాన్ -పునంతి దేవాస్తుస్తుష్టాః||

Dharma puri narahari stuti

ఓమ్ గం గణపతయే నమః నరహరిం భజే ధర్మపూర్విభుమ్. భరణభూషితం భూషిత ప్రభమ్, జలధిపుత్రికా సేవితాంఘ్రికం, హరినరాకృతిం సైంహికాననం నరహరిం భజే ధర్మపూర్విభుమ్.1 హరివరాననం ఘాతుకాంతకం శ్రితజయప్రదం చక్రధారిణం భుజగశాయినం భూరిదాయినం నరహరిం భజే ధర్మపూర్విభుమ్.2 ఋషివరాశ్రితం ఋగ్భిరర్చితం విదితవేద్యకం వేదగమ్యకం శ్రితవరార్థినే కల్పవృక్షకం నరహరిం భజే ధర్మపూర్విభుమ్.3 ద్విజబుధైః సదా పూజితం స్తవైః దితిజబాలకప్రాణరక్షణే దితిజమందిరే స్తంభసంభవం నరహరిం భజే ధర్మపూర్విభుమ్.4 సుజనభక్తకాన్ సక్తరక్షకం కుజనశిక్షణే సక్తచిత్తకం, మకరమౌఖికాత్ నాగరక్షకం నరహరిం భజే ధర్మపూర్విభుమ్.5 సురపతేః సుఖాత్ సంచయాఘగాం మునిసతీం వరాం పాదుకోద్ధృతం నిరతభావినాం పాపనాశకం నరహరిం భజే ధర్మపూర్విభుమ్.6 విహితపాపధిం కాలకాలగం హరిరితీరితం నిర్మలంకరం యదియముచ్యతే2జామిళాదినా నరహరిం భజే ధర్మపూర్విభుమ్.7 నిగమరక్షణే మత్స్యకాయినం అమృతసాధనే కూర్మవేషినం అవనిపాలనే శ్రీవరాహకం నరహరిం భజే ధర్మపూర్విభుమ్.8 దనుజమారణే సైంహికాననం బలివిమర్దనే వామనాకృతిం కుపతిభంజనే భార్గవద్విజం నరహరిం భజే ధర్మపూర్విభుమ్.9 రఘుకులోద్భవం రావణాంతకం ద్రుపదాత్మజావనే కృష్ణరూపిణం శమనసాధనే బుద్ధరూపిణం నరహరిం భజే ధర్మపూర్విభుమ్.10 కలివిమర్దనే కల్కిదేహినం అభయరూపిణం ఆశ్రితాశ్రయం నతముఖో2స్మ్యహం నైకధాకృతిం నరహరిం భజే ధర్మపూర్విభుమ్.11

Sri Dharma Puri Ramalimgeshwara mangalaa shasnam

అథ శ్రీ ధర్మపురీరామలింగేశ్వర మంగళాశాసనమ్ ఏకస్మై జగతాం భర్త్రే హ్యనేకాకృతిశోభనే | మంగళం ధర్మపూర్వాస ! రామలింగేశ్వరాయ తే || 1 || ద్విజిహ్వ గళభూషాయ ద్విజేంద్రాశ్రితమౌళయే | మంగళం ధర్మపూర్వాస ! రామలింగేశ్వరాయ తే || 2 || త్రినేత్రాంచితరూపాయ త్రిశూలాయుధధారిణే | మంగళం ధర్మపూర్వాస ! రామలింగేశ్వరాయ తే || 3 || చతురాస్యసుసేవ్యాయ చతుర్వేదస్వరూపిణే | మంగళం ధర్మపూర్వాస ! రామలింగేశ్వరాయ తే || 4 || పంచాస్యశోభినే తస్మై పంచబాణవిమర్దినే | మంగళం ధర్మపూర్వాస ! రామలింగేశ్వరాయ తే || 5 || షడ్దర్శనైః సువేద్యాయ షడానననుతాయ చ | మంగళం ధర్మపూర్వాస ! రామలింగేశ్వరాయ తే || 6 || సప్తర్షివర్యగీతాయ సప్తాశ్వరథచక్షుషే | మంగళం ధర్మపూర్వాస ! రామలింగేశ్వరాయ తే || 7 || అష్టమూర్తిస్వరూపాయ హ్యష్టైశ్వర్య ప్రదాయినే | మంగళం ధర్మపూర్వాస ! రామలింగేశ్వరాయ తే || 8 || నవగ్రహాణాం శాస్త్రే చ నవ ద్రవ్యాత్మకాయ చ | మంగళం ధర్మపూర్వాస ! రామలింగేశ్వరాయ తే || 9 || దశదిగ్వ్యాప్తదేహాయ దశాస్యేన నుతాయ చ | మంగళం ధర్మపూర్వాస ! రామలింగేశ్వరాయ తే || 10 || ఏకాదశాత్మరుద్రాయ హ్యేకాదశాఘనాశినే | మంగళం ధర్మపూర్వాస ! రామలింగేశ్వరాయ తే || 11 || దాక్షాయణీ ప్రియంకర్త్రే దక్షయజ్ఞవినాశినే | మంగళం ధర్మపూర్వాస ! రామలింగేశ్వరాయ తే || 12 || పార్వతీహృతదేహాయ పర్వతాగ్రనివాసినే | మంగళం ధర్మపూర్వాస ! రామలింగేశ్వరాయ తే || 13 || యతీంద్రప్రవారా యం హి నిత్యం ధ్యాయంతి తత్పరాః | మంగళం ధర్మపూర్వాస ! రామలింగేశ్వరాయ తే || 14 || మయాహి కోరిడే కులీన విశ్వనాథశర్మణా , ముదా కృతం తు రామలింగ సుప్రభాత సేవనమ్ | శివాయ చాస్తు మోదకం ప్రపాఠకాయ మోక్షదం భవేన్నుతాయ శంకరం సదా హ్యరిష్ట నాశకమ్ || 15 || శ్రీ ధర్మపురవాస్తవ్య కోర్డే వంశోద్భవేన హి | రాజన్నశాస్త్రి పుత్రేణ విశ్వనాథేన శర్మణా || కృతా హి వాఙ్మయీ పూజా శివానుగ్రహకాంక్షిణా | శివాయ ప్రీతిదా భూయాత్ పాఠకాయ శివంకరీ || 16 & 17 || || ఇతి సంస్కృతసాహిత్యరత్నపదలాంఛనస్య, బుధకోటినుతస్య, ప్రథితకవిపణ్డితగణాగ్రణీవరస్య, అఖిలశిష్యకోటిబృందార్చితపాదపద్మయుగళస్య, ఆచార్యకోరిడేరాజన్నశాస్త్రిణః ద్వితీయపుత్రేణ కోరిడే విశ్వనాథ శర్మణా విరచితా శ్రీధర్మపురీరామలింగేశ్వర వాఙ్మయీపూజా సమాప్తా||

Godavari Mahatmyam (Brahma puranam) {2} Puthra theertham

బ్రహ్మ పురాణమునందలి గోదావరీ మాహాత్మ్యము -2 రచన: విశ్వనాధశర్మ కొరిడె పుత్ర తీర్థ విశిష్టత గోదావరి యందు మరొక ప్రసిద్ధమైన తీర్థమొకటి కలదు. దాని పేరు ‘పుత్ర తీర్థం’. అట్టి దాని నామ శ్రవణము చేతనే సమస్త అభీష్టములను పొందగలడు. పూర్వమున దితి , తన పుత్రులు, దనుపుత్రులు కూడా యుద్ధములందు నశించుచుండగా తన సవితి పుత్రులైన ఆదిత్యులు అభివృద్ధిని పొందుతుండుట గమనించి, మిక్కిలి దుఃఖమును పొందినదై దనువు దగ్గరికి వెళ్ళినది. ఆయనతో తన దుఃఖానికి కారణాన్ని తెలిపి , “ఆర్యా! ! మన ఇరువురి పుత్రులు నశించుచున్నారు. నేనేమి జేతును? అదితి వంశమును చూడు. ఉన్నతమైనదిగా సర్వోన్నతముగా అభివృద్ధిని పొందుతున్నది. శత్రుదుర్భేద్యమైనదై , అజేయమైనదైనది. జయ,కీర్తులను కలిగి రాజసుఖములను పొందుచున్నది. నాతో సమానురాలగు అదితిని, అదితి సంతానమును, వారి వృద్ధిని చూచిన నాకు అస్వస్థత కలుగు చున్నది. కలలో కూడా ఆ అదితి వైభవమును చూచినప్పటికినీ కలిగే బాధకంటే అగ్నిలోనైనూ సుఖమనిపించుచున్నది . ” అని అతి దీనురాలై విలపించినది. ఆమెను చూచి , పరమేష్ఠి పుత్రుడైన దనువు ఓదార్చుతూ , “ ఓ కళ్యాణి ! నీవు ఇలా దుఃఖిచుట తగదు. పుణ్యకర్మానుచరణ ద్వారానే కోరికలు సాధింపబడగలవు. మహానుభావుడైన నీ భర్త కశ్యప ప్రజాపతి నీ కోరికలను సాధించు మార్గమును చెప్పగలడు .ఆ ప్రజాపతిని నీ సద్గుణములచేత సంతోష పెట్టు. ప్రసన్నుడైన ఆ మహానుభావుడు నీ అభీష్టమును నెరవేర్చగలడు . ” అని ఉపదేశించినాడు. అఫ్ఫుడామె అట్లే యని అంగీకరించి, తన భర్తయైన కశ్యపప్రజాపతిని సకలోపచారముల ద్వారా సంతోషపరచినది. సంతుష్టుడై కశ్యపుడు ఆమెతో ‘ ఓ దితి ! నీ అభీష్టమును కోరుకొమ్మనమ’ ని అడిగినాడు. అప్పుడా దితి తన భర్తతో “ బహుగుణములతో కూడుకొని సర్వలోక విజేత, సర్వలోక నమస్కృతు డగు పుత్రుని ప్రసాదించమని “ కోరినది . అందులకు కశ్యపుడు పన్నెండు సంవత్సరము లాచరించదగిన వ్రతమును ఉపదేశించి, ’అ వ్రత ఫలసిద్ధి వలన నీ మనోరథము సిద్ధించగల’దని తెలిపినాడు. ఆమె కూడా భర్త అదేశానుసారము భక్తితో ఆ వ్రతమును యథావిధిగా ఆచరించినది. అటు పిదప కశ్యప ప్రజాపతి వలన ఆమె గర్భమును ధరించినది. అటుపిమ్మట ఒకనాటి ఏకాంతమందున అమెతో కశ్యపప్రజాపతి ” ఓ దేవి ! తపోనిష్ఠులైన మునులు కూడా తమ వ్రతాదులందు కర్మలను ఆచరించుటలో నిర్లక్ష్యము గావింతురు. అందువలన తమ మనోరథములను పొందలేక పోవుచున్నారు. వ్రతదీక్షా నియమములేమనగా – ఉభయ సంధ్యాకాలములందు నిదురించ రాదు . ఆ సమయమునందు నింద్యకార్యములను ఆచరించరాదు , బయటకు వెళ్ళరాదు , వెంట్రుకలను విరబోసుకొని యుండరాదు , అట్టి సంధ్యా కాలములందు అనేక ప్రాణులతోనున్న ప్రదేశమునందు భుజించరాదు. ఆవలించుట, తుమ్ముట అనేవి చేయరాదు. నవ్వునప్పుడు కూడా ముఖముపై ఏదేని అడ్డుగా నుంచుకొనవలెను. అట్టి కాలములందు ఇంటి మధ్య ప్రదేశములందు ఉండరాదు. రోలు,రోకటి,చేట, పీట,(ఆసనము) మొదలైన వాటిని ఎప్పటికినీ దాటి వెళ్లరాదు. ఉత్తరము వైపు తల ఉంచి నిదురించరాదు. ముఖ్యముగా సంధ్యాకాలమునందు అట్లాచరించరాదు. అసత్యము పలుకరాదు. ఇతరుల ఇళ్ళకు వెళ్ళరాదు. పరపురుషుడిని చూడరాదు. ఇట్టి నియమ బద్ధురాలవై వ్రతమును అచరించినచో, నీకు జగదైశ్వర్యవంతుడగు పుత్రుడు కలుగగలడు. “అని ఉపదేశించినాడు. అందులకా దితి అంగీకరించి, ప్రతిజ్ఞ గావించినది. ఆమె ధరించిన గర్భము కూడా మంచి బలిష్టమై యున్నది. ఈ విషయము మయాసురుడు తన మాయ ద్వారా తెలిసికొనినాడు. తన స్నేహితుడైన ఇంద్రుని వద్దకు వెళ్ళి ఈ విషయమును వివరించినాడు. ” అని బ్రహ్మ ఈ కథను తెలుపుతూ ఉండగా మధ్యలో ఈ మాటను విని నారదుడు “నముచి సోదరుడైన మయునికి, నముచి హంతకుడైన ఇంద్రునికి స్నేహము ఎలా కుదిరింది ?” అని అడగగా, అప్పుడు వారి స్నేహాన్ని ఇట్లు తెలిపినాడు. పూర్వములో నముచి దైత్యకులకు ప్రభువు గా ఉండెడి వాడు. సురాసురులకు జరిగిన యుద్ధమునందు ఇంద్రుని చేతిలో సంహరించబడినాడు. తన సోదరుని సంహారకుని వధింపవలెనని మయుడు ఘోరమైన తపస్సు గావించి, శ్రీమన్నరాయణుని మెప్పించి అనేక వరములను శత్రు భీషణకరమైన మాయను కూడా పొందినాడు. అటుపిమ్మట నిత్యము అగ్ని బ్రాహ్మణ పూజలను గావించుచు, సత్య దాన పరాయణుడై, ఇంద్రుని జయించుటకు ఎదిరించుఛుచున్నాడు. వాయువు ద్వారా ఈ విషయమును తెలిసికొన్న ఇంద్రుడు మయుని దగ్గరకు బ్రాహ్మణ రూపమున వెళ్ళి “ఓ దితిజాధిపతీ ! నీ దాతృత్వమును గురించి తెలిసి బ్రాహ్మణుడను నీ దగ్గరకు వచ్చినాను. నాకు వరమునిమ్ము.” అని యాచించినాడు. అందులకు మయుడు ఇంద్రుని గుర్తించక బ్రాహ్మణుడేనని నమ్మి,” నీకు కావలిసింది ఏదైననూ ఇచ్చినాను. అది పెద్దదా. లేక చిన్నదా అని విచారించుట తగదు. ” అని అడిగినాడు. అప్పుడు ఇంద్రుడు ’ నీతో స్నేహము కోరివచ్చినాను ’ అని అన్నాడు. అందులకు ఆశ్చర్య పోయిన మయుడు ‘మన ఇరువురికి శత్రుత్వము లేదు కదా ! ’ అని ప్రశ్నించినాడు . అప్పుడు ఇంద్రుడు వర విషయమున మాట తీసుకొని తన సహస్రాక్షరూపమును ధరించినాడు. మయుడు మరల ఆశ్చర్య పోయి, ఇదేమిటని యనగా అప్పుడు ఇంద్రుడు మయుని ఆలింగనము గావించుకొనుచు ఏ విధముగానైన పండితులు తాము సాధించుకొనుదానిని సాధింతురు కదా ! కావున మనమివ్వురము ఇక్కడినుండి మిత్రులము. గడచినదేదో గడిచినది. వదిలి వేయుము.” అని తెలిపినాడు. అప్పటినుండి వారిరువురు ప్రియమిత్రులైనారు. మయుడు ఇంద్రునికి హితైషి యైనాడు. అందువలననే ఇంద్రుని హితముకోరి మయుడు దితి వృత్తాంతమును తెలిపినాడు . మయుని మాటలను విన్న ఇంద్రుడు ’నేనేమి చేతును ? ‘ అని అడిగినాడు. అందులకు మయుడు తన వద్దనున్న మాయావిద్యను ఇచ్చి , ” మిత్రమా! నీవు అగస్త్యాశ్రమమునకు వెళ్ళు. అక్కడ గర్భిణియైన దితి ఉంటుంది. నీవు కొంతకాలము ఆమెకు సేవ చేస్తూ సరియైన సమయమునకై ఎదిరి చూడు. సమయము వచ్చిన పిదప ఆమె గర్భమున ప్రవేశించి, నీ వజ్రాయుధముతో ఆ గర్భమును ముక్కలుగా చేస్తూ సంహరించుము. లేదా నీ వశము అయ్యే విధముగా ఒనరించుము. అందువలన ఇక నీకు భవిష్యత్తులో శత్రు బాధ ఉండదు. ” అని అన్నాడు. ఇంద్రుడు కూడ అందులకు సరే యని అదే విధముగా దితి దగ్గరకు మిక్కిలి వినయమును నటిస్తూ వెళ్ళినాడు. ఏంతో సేవలను గావించినాడు. ఇంద్రుని ఆంతర్యమును గుర్తించని అ దితి కూడ ఆతనిని నమ్మినది. ఒకనాటి సంధ్యాకాలమున మిక్కిలి నిద్ర వచ్చుటచేత ఉత్తరదిక్కుగా తలను పెట్టి, పరుండినది. అదే సమయము సరియైనదిగా తలంచి. వెంబడే మయుని మాయావిద్య ద్వారా ఇంద్రుడు తన వజ్రాయుధముతో ఆమె గర్భములోనికి ప్రవేశించి, గర్భమును సంహరించ బోయినాడు. అప్పుడు ఆ గర్భమందున్న శిశువు భీతుడై, “ఓసోదర! సోదరుడవైన నన్ను సంహరింతువా? నీవు పరాక్రమవంతుడవు. కదా ! యుద్ధముకంటే భిన్నముగా యుద్ధమునందు కాక మరొకరకముగా సంహరించుట ధర్మవిరుద్ధము కదా ! ఐననూ నేను ఈ గర్భమునుండి వెలివడిన పిదప నాతో యుద్ధము గావించుము. ఇట్లు గర్భమునందు శస్త్రాయుధ విహితుడనగు నన్ను సంహరించుట తగదు. ఆపత్తులోనున్ననూ మహనీయులు అధర్మ కార్యముల నాచరించరు కదా ! నన్న సంహరించిన నీవు విశ్వాసఘాతకుడవు. బాలఘాతకుడవు. బ్రహ్మ ఘాతకుడవు అగుదువు. ఈ చరాచర జగత్తే నీ ఆజ్ఞవలన నడుచుకొను చున్నది. అట్టి నీవు ఇట్లాచరించుట తగునా? శిశువు నైన నా పై దౌర్జన్యమునకు పాల్పడుటకు కారణమేమి? ఈ చర్య అపకీర్తికరమగునే కాని. పౌరుష చిహ్నమగునా? ” అని వివిధరీతుల అభ్యర్తన ద్వారా ఉపదేశమును గావించినాడు. కాని ఇట్లెన్ని చెప్పిననూ, వినక ఇంద్రుడు తన వజ్రాయుధముతో ఖండించినాడు. లోభగ్రస్తులకు, క్రోధగ్రస్తులకు దయ ఉండదు కదా! అట్లు ఖండించబడిన ఆ గర్భస్థ శిశువు చనిపోక, ఆ ముక్కలు అనేకులుగా మారి ఆయుధఘాత బాధలు తాళలేక “మేము నీ సోదరులము. విశ్వసింపదగినవారము. మమ్ము చంపవద్దు.” అనినప్పటిని పలుమారులు తన ఆయుధముతో ముక్కలుగా చేసినాడు. ద్వేషముచే బుద్ధినశించిన వారికి లేశమాత్రమైన కరుణ ఉండదు కదా ! . మొదట ఏడు భాగములుగాను, ఆ ఒక్కొక్కటి మరల ఏడేడు భాగములుగాను (7 x 7 = ) కలిసి మొత్తము 49 భాగములుగాను ఐనవి. అట్లు బహుశుభకర రూపములైన ఆ శిశువులు రోదించినవి. వాటి రోదనలు వినలేక ఇంద్రుడు రోదించవద్దు ( మా రుత ) అని పలికినాడు. అప్పటినుండి ఆ శిశువులు తేజో బల గుణ సమేతులైయ్యిరి. అటు పిమ్మట వారు తమ తల్లి ఎవరి ఆశ్రమమునందున్నదో అట్టి అగస్త్యుని వేడుకొనుచూ ” ఓ మహర్షి! మా జనకులు మీకు సోదరులు. మీ ఇరువురి సఖ్యత మా జనకులు నిరంతరము స్మరింతురు. మాపై కూడా మీకు అమితమైన వాత్సల్యముందని అనుకుంటున్నాము. కాని ఈ ఇంద్రుడు మాకు సోదరుడైననూ ఒక చండాలుని వలె మమ్ము సంహరించ ప్రవర్తించుతున్నాడు. ” అని వారందరు తమ బాధను తెలియ జేయగా వెంటనే అగస్త్యుడు అక్కడికి వచ్చి, దితికి తెలియజేసినాడు. ఇంద్రుని కూడ ” ఓ ఇంద్రా ! నీ శత్రువులు ఎల్లపుడు నీ పృష్ఠభాగమును చూతురు గా ! యుద్ధమునందు ఎవని పృష్ఠభాగమును శత్రువులు చూతురో అట్టి వానికి అది మరణప్రాయమే కదా ! ” అని శపించినాడు. గర్భవేదన నుభవించుచున్న దితి కూడ క్రోధముతో.. ” స్త్రీలచే అవమానము నొంది రాజ్యభ్రష్ఠుడవవుదువు .” అని శపించినది. అదేసమయమునకు అక్కడికి కశ్యప ప్రజాపతి వచ్చినాడు. ఆయనకు అగస్త్య మహర్షి విషయమును వివరించినాడు. ఇంద్రుడు కూడ గర్భమునుండి వెలుపలికి వచ్చుటకు భయపడినాడు. ఆ పరిస్థితిని చూసి కశ్యపుడు మిక్కిలి దుఃఖించినాడు. ఇంద్రుని బయటకు రమ్మన్నాడు. “నీవు చేసినపని ఎట్టిది? నిర్మల వంశసంజాతులు ఇటువంటి నీచకార్యములాచరించుటకు మనస్సును కేంద్రీకరించరు.” అని అసహనంగా పలికినాడు.ఇంద్రుడు బయటకు వచ్చి, సిగ్గుతో తలవంచుకొని నిలబడినాడు. వ్యక్తులాచరించిన సదసద్ కర్మలను వారి స్వరూపమే తెలియజేయును. చివరకు మరల ఇంద్రుడే శిరస్సు వంచి , “శ్రేయస్సని తలచి, మీరేమి చెప్పుదురో నిస్సంశయముగా దానిని ఆచరింతున” ని పలికినాడు. కశ్యపుడు లోకపాలురతో పాటు బ్రహ్మ దగ్గరికి వెళ్ళినాడు. ఆయనకు వృత్తాంతమంతా చెప్పి, దితికి గర్భశాంతిని ,ఇంద్రునికి నిర్దోషమును మరియు శాపవిమోచనమును , గర్బస్థ శిశువులకు ఆరోగ్యము తోపాటు ఇంద్రునితో మైత్రిని, విషయములను గురించి అడిగినాడు. అట్లు వినయముతో అడిగిన కశ్యప ప్రజాపతిని చూసి, బ్రహ్మ దేవుడు ” ఓ కశ్యపా ! నీవు ఇంద్రునితో పాటు వసువులతో, లోకపాలకులతో కలసి గౌతమీ నదికి వెళ్ళు. అక్కడ అందరితో కలిసి ఆ నదియందు స్నానమాడి, పరమేశ్వరుని పూజించి కీర్తించు. అందువలన శివానుగ్రహము కలిగినవాడవై , సర్వ శ్రేయస్సులను పొందగలవు. ” అని ఉపదేశించినాడు. అదే ప్రకారము ఆచరించి, కశ్యపుడు పరమేశ్వరుని అనేక విధములుగా స్తుతించినాడు. ఆర్తుల దుఃఖములను తొలగించుటలో శివుడు, గౌతమీ రెండే కీర్తించబడినవి కదా ! కశ్యపుని స్తోత్రములకు మిక్కిలి సంతసించిన పరమేశ్వరుడు వృషవాహనుడై ప్రత్యక్షమైనాడు. కశ్యపుని మొర వినినాడు. అటు పిమ్మట దితి అగస్త్యులతో ఆ భగవంతుడు ” దితి గర్భమునందున్ననలుబది తొమ్మండుగురు మరుత్తులు సౌభాగ్యవంతులై, యజ్ఞభాగధేయమును , మరియు యజ్ఞములందు ఇంద్రుని కంటే ముందుగా హవిర్భాగమును పొందుదురు. ఇంద్రునితో వీరు సంతోషముతో నుందురు. అదేవిధముగా మరుత్తులతో కలిసిన ఇంద్రుని శత్రువులు జయింపజాలరు. ఓ కశ్యప ! నీ పుత్రులు సర్వకాలములందు విజయమును పొందుదురు. నేటి నుండి సోదరులను వధించువారు వంశనాశనమును , ఆపత్తులను పొందుదురు.” అని అన్నాడు . అగస్త్యునితో ” ఇంద్రుని పై క్రోధము తగ్గించుకొని శాంతించుము” అని అన్నాడు దితితో కూడ” ఐశ్వర్యవిభూషితుడగు పుత్రును ఒకడినే నీవు కోరుకొని దీక్ష వహించితివి. కాని నేడు నీకు శుభ, గుణ, శూర, బలసమన్వితులగు అనేకులైన పుత్రులు కలిగినారు. కావున మనో వ్యథను వదిలి వేయుము.” అని అనునయించినాడు. అటుపిమ్మట దితి పరమేశ్వరునికి రెండు చేతులు జోడించి, ” ఓ భగవాన్ ! సురపూజిత ! తల్లిదండ్రులకు విశేషించి తల్లికి పుత్రదర్శనము శ్రేష్ఠమైనది, ప్రియమైనట్టిది కూడా కదా ! అందులోనూ రూపసంపద, శౌర్యవిక్రమములుగల పుత్రుడు ఒక్కడున్ననూ సంతోషము కలిగిచినప్పుడు అనేకులున్న ఇక చెప్పవలసినదేమున్నది? నీ అనుగ్రహమువలన నా పుత్రులు నిశ్చయముగా విజేతలగుదురు. ఓ దేవా ! నీ అనుగ్రహము కలిగే చోటు , గౌతమి అనుగ్రహము కలిగే చోటు శుభములను నిస్సంశయముగా కలిగించగలవు. నేను కృతార్థురాలనైతిని. ఐననూ మీరంగీకరించినచో భక్తితో మీకు ఒక విజ్ఞాపన. స్వామీ ! లోకమున సంతానము కలుగుట దుర్లభము. పుత్రుడు కలిగిన ఆ తల్లి కి కలుగు ఆనందము ఏమని వర్ణింపవచ్చు ? అందునా గుణవంతుడు, దీర్ఘాయుర్వంతుడు, రూపవంతుడు జన్మించిన ఆ తల్లికి స్వర్గలోకముతోనూ బ్రహ్మపదవి తోనూ అవసరమేమున్నది? ఇహ, పరలోకములందు ప్రయోజనములను కోరుకొనువారికి గుణవంతుడైన పుత్రుడు లభించుట అభీష్టకరమైనదే కదా ! అందువలన కల్పాంతమువరకు కూడా ఇట్టి అనుగ్రహమును కలిగించుము” అని కోరినది. అందులకు పరమేశ్వరుడు ” సంతానము కలుగకపోవుటకు గాని, స్త్రీకి, గాని వంధ్యత్వం కలిగిన గాని కారణము గతజన్మ కృత మహాపాపఫలము. అట్టి దోషమును నివారించుటకు ఈ పుణ్య తీర్థమున స్నానము గావించి నన్నుస్తుతించిన, వారికి పాపము నశించును. మూడు మాసములు స్నాన, దానములు కావించిన పుత్రుని పొందగలరు. పుత్రసంతానము లేనట్టి స్త్రీ ఇక్కడ స్నానము గావించిన పుత్రుని పొందగలదు. ఋతు స్నాతయైన స్త్రీ ఈ గోదావరియందు స్నానమాడినచో పుత్రులనేకులను పొందగలదు.మూడు మాసములందు స్నానము గావించి నన్ను దర్శించుకొని స్తోత్రములతో స్తుతించునో ఆట్టి స్త్రీకి ఇంద్రునితో సమానుడైన పుత్రుడు కలుగగలడు. పితృదోషములచేత పుత్రులుపొందని వారు గాని, ధనాపహార దోషములచేత కూడుకొన్నవారు గాని ఇక్కడ గోదావరియందు నిష్కృతి లభించగలదు. ఇక్కడ స్నానమాచరించి పిండదానము గావించుటచేత యథాశక్తిగా సువర్ణదానము గావించుటచేత పితృదేవతలు సంతోషించగలరు. వారికి పుత్రుడు కలుగగలడు. ఎవరైతే కుదువబెట్టిన వాటిని దుర్బుద్ధితో అపహరింతురో రత్నమాణిక్యాదులను అపహరింతురో పితృదేవతలకు శ్రాద్ధాది కర్మలనాచరించడో అట్టి వారికి సంతానము కలుగదు. వంశవృద్ధి కలుగదు. వారికి ప్రేతగతి కలుగును. కావున అట్టివారు బ్రతికి యున్నప్పడు తీర్థ సేవనాదుల ద్వారా శ్లాఘ్యమైన సంతానము కలుగగలదు. గంగాసంఘమునందు స్నానమాడి, అనాదియూ, అనంతుడునూ, అజరుడు, చిత్సదానంద స్వరూపుడునూ, లింగాత్మకుడైన మహాదేవుడగు సిద్ధేశ్వరుని పూజించినచో, నిత్యం భక్తితో నియమ నిష్ఠలతో నిత్యము ముఖ్యముగా చతుర్దశి,అష్టమీ దివసములందు స్తుతించి, యథాశక్తిగా బ్రాహ్మణులకు భోజనము సువర్ణదానము ఈ గోదావరియందు గావించినచో వారు శతాధిక పుత్రులను పొందుదురు. అటు పిమ్మట సకల మనోవాంఛలను పొంది అంత్యమునందు శివపురమును చేరుదురు . ఎవరైననూ మీరు ఈ స్తోత్రము గావించిన ఆరునెలలో వంధ్యయైనప్పటికినీ నిస్సంశయముగా పుత్రుని పొందగలదు. ” అని వరమిచ్చినాడు. అప్పటినుండి గోదావరిలోని ఆ తీర్థము ’పుత్రతీర్థము’ గా కీర్తించబడుచున్నది. అక్కడ స్నానదానాదులచేత సర్వాభీష్టములను పొందగలడు. ఇంద్రునికి మరుత్తులకు కూడ అక్కడ మైత్రీ ఏర్పడుటచేత ’మిత్రతీర్థము’ గానూ ఇంద్రునకు నిష్పాపము కలిగినందువలన ’శక్రతీర్థము’ గానూ ,ఇంద్రుడు ఐంద్రీ (ఇంద్ర సంధమైన) శ్రీని పొందినాడు గావున ’కమలాతీర్థము’ గానూ చెప్పబడుచున్నది . ఆ ఒక్క తీర్థమే లక్ష తీర్థముల పుణ్యముల నిచ్చునట్టిదిగా కీర్తించబడుచున్నది.

Godavari Mahatmyam (Brahma puranam) {1} Ramatheertham

బ్రహ్మపురాణమునందలి గోదావరీ మాహాత్మ్యము రచన: విశ్వనాధశర్మ కొరిడె అష్టాదశ పురాణములలోని ఒక్కొక్క పురాణము ఒక్కొక్క విశిష్టతను పుంజుకొన్నది. పురాణములన్నీ శ్రవణపేయములైన కథాత్మకములు కలిగినవి కావు. కొన్ని శాస్త్రములను విశ్లేషించునట్టివి కాగా మరికొన్ని మంత్రములను, వాటి విశిష్టతను, వాటి ఉపదేశ, ఆచరణాది విశేషములు పెర్కొన్నవి. ఉదాహరణమునకు గరుడపురాణము ఔషధశాస్త్రమునకు పెద్దపీఠ వేసినది. అగ్ని పురాణము మంత్రశాస్త్రమునకు విజ్ఞానఖని ఐనది . పురాణములన్నీ వ్యాసమహర్షి వ్రాసినట్టుగా అష్టాదశపురాణానాం కర్తా సత్యవతీ సుతః అని పేర్కొనబడినప్పటికినీ తరచి చూస్తే రచయితల బాహుళ్యం , కాలముల భేదములు కూడా కనపడుతున్నవి. కనుక సాహిత్య విమర్షకులు ఏకకర్తృత్వాన్ని అంగీకరిస్తూ లేరు. పురాణాలలో చివరిదిగా గుర్తిఛబడుచున్న శ్రీమద్ భాగవతం మధురభక్తిమయ కథలసంపుటిగా పేర్కొనవచ్చు. శివపురాణము పరమేశ్వరుని లీలలను తెలిపే శివభక్తి రసాత్మక కథలనిలయం. బ్రహ్మ పురాణము కూడా 246 అధ్యాయములలో అనేక కథలను తెలుపునట్టిది. ఇందు అధిక భాగము సూర్యవంశ, చంద్ర వంశ రాజులవంశుల కథనములతోపాటు శ్రీ కృష్ణుని వృత్తాంతము. పార్వతీపరమేశ్వరుల పరిణయాది వృత్తాంతములు దశావతారములు మొదలైనవి ప్రధానముగా నుండగా ఇందుప్రధానముగా గోదావరీ మాహాత్మ్యం వరుసగా 70 వ అధ్యాయమునుండి 175 వరకు 106 అధ్యాయములందు చెప్పబడినవి. వాటికి మరల ప్రత్యేకమైన అధ్యాయ సంఖ్యలు ఇవ్వబడినవి. దాదాపుగా అన్ని అధ్యాయాలలో విడివిడిగా గోదావరీ మాహాత్మ్య కథలు ఉన్నవి. నాకు లభ్యమైనంతవరకు వాటిని అందించే ప్రయత్నం చేస్తాను. శ్రీ రామతీర్థము బ్రహ్మహత్యా దోషమును నశింపజేయునట్టి రామతీర్థమను పేరుగల తీర్థ రాజము ఒకటి కలదు. అ తీర్థముయొక్క నామ శ్రవణముచేతనే సర్వ పాపముల నుండి విముక్తుడు కాగలడు. అట్టి దాని గురించి ఒక ఐతిహ్యము కలదు. పూర్వకాలమున ఇక్ష్వాకు వంశమునందు జన్మించిన దశరథ మహారాజు శూరుడు, ధీరుడు, ప్రజ్ఞాశాలి. లోకప్రసిద్ధుడు. తన వంశపరంపరగా వచ్చిన రాజ్యమును ఏలుచున్నట్టి వాడు. ఆయనకు కౌసల్యా , సుమిత్ర , కైకేయి అను ముగ్గురు భార్యలు . ఆ ముగ్గురు కూడ సద్వంశ సంజాతులు , రూపలావణ్యాది లక్షణ లక్షితులు. సద్గుణ సంపన్నులు. బ్రహ్మర్షి, బ్రహ్మజ్ఞాన తపోనిష్ఠా గరిష్ఠుడైన వశిష్ఠ మహర్షి పురోహితులై ఉపదేశములు ఇచ్చుచుండగా ఆ రాజు రాజ్యము చేయుచుండగా చాతుర్వర్ణ్యములకు ఆధి, వ్యాధి రోగములు గాని, అనావృష్టి , దుర్భిక్షాది ఈతి బాధలు కాని ఉండెడివి కావు. బ్రహ్మచర్యాది చతురాశ్రమవాసులు తమతమ సంతృప్తికరమైన సౌకర్యములను పొందెడివారు. ఇట్లుండగా అట్టిసమయమున దేవదానవులకు రాజ్యనిమిత్తమై యుద్ధము జరిగినది. ఒకసారి వారు మరొకసారి వీరు విజయమును పొందెడివారు. అందువలన ముల్లోకములు మిక్కిలి భయముతో నుండెడివి. యుద్ధము మానుమని బ్రహ్మ దేవుడు చెప్పినపటికినీ వారు వినలేదు. ఆ రెండు వర్గములవారు మహావిష్ణువును, పరమేశ్వరునికలిసి వారితో యుద్ధము గురించిచెప్పగా వారిని చూసి, ఆ దేవాధిదేవతలు ఇరువురు కూడ “ముందు తపస్సుతో బలవంతులు కండి. అటుపిమ్మట యుద్ధము గావించండి.” అని ఉపదేశించినారు. అదేవిధముగా వారు తపస్సునావరించి మరల యుద్ధము జేసిరి కాని విజయము పొందలేక పోయినారు. అట్టి సమయమున అశరీరవాణి వారితో “ దశరథ మహారాజు ఏ పక్షమున ఉండునో ఆ పక్షమునకు విజయము కలుగును” అని పలికినది . అది విని రెండు పక్షములవారు విడివిడిగా మహారాజు దగ్గరకు కలువడానికి బయలుదేరినారు . దేవతాపక్షపువాడగు వాయువు శీఘ్రముగా మహారాజు దగ్గరకు వెళ్ళి విషయమును చెప్పి,“నీవు మా పక్షమున నుండవలసినదని” కోరినాడు . అందులకు అంగీకరించి , ‘వత్తున’ని ‘నీవు వెళ్ళమ’ని మాట ఇచ్చినాడు. పిమ్మట దైత్యులు కూడ వచ్చినారు కాని వారికి దేవతలకు మాట ఇచ్చినట్లు చెప్పి తిప్పి పంపినాడు. అదే మాటప్రకారము దేవతల పక్షమున దశరథుడు యుద్ధము గావించునప్పుడు తాళలేక నముచి సోదరులైన దైత్యులు దశరథుని రథచక్రపు చీలని భిన్నము గావించినారు. యుద్ధసందోహమునందు దశరథుడు ఆ విషయమును గమనించలేదు. యుద్ధము చూడగోర వచ్చి రథమునందున్న కైకేయిదేవి అట్టి దానిని గమనించి, రాజునకు చెప్పక తానే ఆ చీల ప్రదేశమునందు తన చేతి వేలును ఉంచినది . అటుపిమ్మట కొంత సేపటికి యుద్ధము ముగిసినది . దేవతల పక్షమున విజయము వరించినది. దేవతలచే సన్మానితుడై దశరథుడు తిరిగి అయోధ్యకు బయలు దేరినాడు. మార్గమధ్యలో కైకేయీ సహాయమును గుర్తించి, ఆశ్చర్య పోయి, ఆమెను మూడు వరములను కోరుకొమ్మనమని అడిగినాడు. అఫ్ఫుడా కైకేయి తానిప్పుడు కోరుకొననని చెప్పెను . అందులకు ఆమెకు ఇష్టమైన ఆభరణములను, కానుకలుగా ఇచ్చి వరములను సమయానుకూలముగా కోరుకొమ్మనమని తెలిపినాడు . ఒకసారి ఆ మహారాజు వేటకు వెళ్ళినాడు. ( ద్యూత, స్త్రీ, మృగయా, మద్య, వాక్పారుష్య దండ పారుష్య , అర్థదూషణములు అను ) రాజు సప్తవ్యసనములు లేనివాడై యుండాలి అని తెలిసి కూడ ఆయన విధివశాత్తు వేటకు వెళ్ళినాడు . అక్కడ ఒకచోట పల్లపు ప్రాంతములో నీటిని త్రాగుటకు వచ్చిన మృగములను సంహరించెడివాడు. అదే ప్రకారముగా ఆనాడు కూడ అక్కడికి చేరుకొన్నాడు. కాని కాలవైపరీత్యము బలీయమైనది. అక్కడికి సమీపములో వృద్ధుడైన వైశ్రవణుడు అను మహర్షి తన భార్యా పుత్రునితో ఉంటున్నాడు. ( వాల్మీకి రామాయణము ప్రకారము వారు వైశ్యులు) అతడు, అతని భార్యకూడ అంధులు, బధిరులు. (చూడలేరు వినలేరు). అదే సమయానికి వారు తన పుత్రుని పిలిచి అక్కడికి మేమిరువురము దాహముతో తాళలేక ఉన్నాము. తొందరగా నీరు తీసుకరమ్ము.” అని అన్నారు. తల్లిదండ్రులపట్ల మిక్కిలి భక్తిశ్రద్ధలు గల ఆ పుత్రుడు సరే యని వారికి నమస్కరించి, ఒక కలశమును తీసుకొని రాజున్న నీటి కొలనుకు వెళ్ళినాడు. రాజు అక్కడ ఉన్నట్టి విషయము ఆ బాలునకు తెలియదు. రాజుకూడ ఆ ద్విజకుమారుని రాకను గమనించలేదు. అతడు నీళ్ళ లోనికి దిగి , కలశమును నీట ముంచినాడు. ఆ సమయమున వచ్చిన శబ్దమును విని , రాజు ఏనుగు వచ్చినదనుకొని తీక్షణబాణములు వేసినాడు. వనగజములైనా రాజులకు సంహారయోగ్యములు కావన్న విషయము ఆయనకు తెలిసిననూ బాణములు వేసినాడు. మర్మ దేశమునందు గాయపడిన ఆ బ్రహ్మణకుమారుడు ” అనపరాధుడైన బ్రాహ్మణపుత్రుడనైన నాపై బాణము వేసినది ఎవరు?” అని బిగ్గరగా అరువగా ఆ ఆర్తనాదమునకు నిశ్చేష్టుడైన దశరథుడు వెంటనే అక్కడికి చేరుకొన్నాడు. అక్కడ బ్రహ్మతేజస్సు చేత విరాజమానముగా నున్న ఆ ముని కుమారుని చూచి దుఃఖితుడైనాడు. ” ఓ బ్రాహ్మణోత్తమ ! నీవెవ్వరవు? నీ పై బాణము వేసిన నేను బ్రహ్మహత్యా దోషమును పొందినాను. బ్రహ్మ హంతకుడిని చండాలకుడు కూడా స్పృషించరాదు. చూడకూడదు. కదా ! నా పాపమునకు నిష్కృతి లేదా ? ” అని అనగా అప్పుడా బాలుడు ” నా ప్రాణములు పెకిలించబడుతున్నాయి. ఇదంతా పూరజన్మకర్మ ఫలితము. నేను నా గురించి బాధపడ్తూ లేను. కాని నాకు వృద్ధులైన తల్లిదండ్రులున్నారు. అంధులైన వారిరువురికి శుశ్రూషచేయువారు లేరే ! నేను లేక వారిరువురు ఎట్లు బ్రతుకగలరు? అనియే నా బాధ . వారిరువురి సేవను కోల్పోతున్నాను. ఐనా భగవంతుడు ఎటువంటి పని చేసినాడు? సరే ఐనప్పటికినీ ఓ రాజా ! నీవు తొందరగా ఈ కలశములో నీరు తీసుకొని మా జననీ జనకులు ఇవ్వవలసినది. వారు దాహంతో అల్లాడుతున్నారు. వారి ప్రాణములను కాపాడవలసినది. ” అని కోరినాడు. ఈ విధముగా పలుకుతున్నంతలోనే ఆ బాలుని ప్రాణములు గాలిలో కలిసి పోయినవి. రాజు వెంటనే తన ధనుర్ బాణములను వదిలి కలశమున నీటిని తీసుకొని ఆ వృద్ధదంపతులదగ్గరికి వెళ్ళినాడు. తమ కుమారుని రాక ఆలస్యమునకు తాళలేక వారు పలు పర్యాయములు కీడును శంకించుతూ దుఃఖితులై యుండగా కాళ్ళ చప్పుళ్ళకు తమ కుమారుడే అని తలంచి సంతసించినారు. ఆలస్యానికి గురించి పలుప్రశ్నలు వేసినారు. మహారాజు జవాబు ఇవ్వక పోయేసరికి వారికి అనుమానము వచ్చి జవాబివ్వనిచో జలపానము చేయమని భీష్మించుక కూర్చొనేసరికి వారికి దశరథుడు జరిగిన సంఘటన చెప్పినాడు. అది వినగానే ఆ దంపతులు హఠాత్తుగా క్రిందపడి దుఃఖించినారు . రాజు వారిని సమీపించగా”బ్రహ్మహత్యా దోషముగల నిన్ను మేము తాకరాదు. నీకు ఎప్పటికినీ పాపనివృత్తి లేదు.” అని నివారించినారు . తోవ చూపించగా వారు పుత్రుని శవముదగ్గరకు వెళ్ళి ఆ శవమును స్పృశించి మిక్కిలి విలపించుతూ “నీవు కూడా మావలె పుత్రవియోగము తాళలేక ప్రాణములను వదిలెదవు ” అని శపించుతూ , వారిరువురు ఆ శవముపైననే ప్రాణములను వదిలినారు. రాజు వారందరికి అంతిమసంస్కారములు గావించి తన భవనమునకు వెళ్ళినాడు. అటుపిమ్మట మహారాజు వశిష్ఠ మహర్షికి చెప్పగా ఆయన కూడ ఆ పాప నిష్కృతికై పలు విధములుగా ఆలోచించి, మహారాజుతో అనేకమహర్షుల ఆధ్వర్యమున అశ్వమేధ యాగమును గావింపజేసినాడు. అట్టి యాగము పూర్తి ఐనంతలోనే అశరీరవాణి “దశరథుని శరీరము పవిత్రమైనది . యథా ప్రకారముగా వ్యవహరించగలడు. ఆతనికి పుత్రులు కలుగగలరు. జ్యేష్ఠ పుత్రుని పుణ్య ప్రభావమువలన భవిష్యత్తులో నిష్పాపుడు కాగలడు. ” అని పలికినది. అటు పిమ్మట చాలా రోజులకు ఋష్యశృంగ మహర్షి ప్రభావమువలన , దేవతల కార్యసిద్ధికొరకు దేవతలతో సమానులైన నలుగురు పుత్రులు కలిగినారు. కౌసల్యయందు శ్రీరాముడు, సుమిత్రయందు లక్ష్మణ , శత్రుఘ్నలు , కైకేయి యందు భరతుడు జన్మించినారు. వారు పెరిగి పెద్దవారైనారు, వశిష్ఠాదులవద్ద సకల విద్యాపారంగతులైనారు. విశ్వామిత్రమహర్షి యాగ రక్షణమునకు బాలులను పంపమని కోరగా ముందు అంగీకరించక పోయినప్పటికినీ వశిష్ఠ మహర్షి ఉపదేశము మేరకు దశరథుడు విశ్వామిత్రుని వెంబడి రామలక్ష్మణులను పంపినాడు. విశ్వామహర్షి కూడా సంతసించి, వారికి అనేకమైన దివ్యమైన శస్రాస్త్రవిద్యలను వారికి ఉపదేశించినాడు. అట్టి శస్త్రవిద్యలతో వారు యాగ రక్షణ గావించినారు, యాగరక్షణ ముగిసిన పిదప ఆ మహర్షి రామలక్ష్మణులతో జనకమహారాజును చూడ వెళ్ళినాడు. అక్కడ విశ్వామిత్రుని ఆజ్ఞమేరకు వారిరువురు బాలలు తమ విలువిద్య యొక్క చిత్రమైన ప్రదర్శనముతో వారందరిని అబ్బురపరిచినారు. అట్టిదానికి మిక్కిలి సంతోషించిన జనకమహారాజు లక్శ్మీస్వరూపిణీ, అయోనిజయగు తన కూతురు సీతాదేవిని రామునకు ఇచ్చినాడు, అట్లే లక్ష్మణ, భరత, శత్రుఘ్నులకు కూడా తమ కూతురులను ఇచ్చి అందరికి దశరథ సమక్షములో వివాహము గావించినాడు. అటు పిమ్మట చాలా కాలమునకు రాజు ప్రజల కోరికతో గురువుల అనుమతితో శ్రీరామునకు రాజ్యమునివ్వ గోరగా మంథర ప్రోద్బలమువలన కైకేయి అందులకు అడ్డుపడి, రాముని వనవాసమునకు వెళ్ళునట్లు చేసినది. రాముడు కూడ తన తండ్రిని సత్యవాక్యపాలకునిగా గావింపజేయ గోరి, సీతా లక్ష్మణులతో పాటు వనములకువెళ్ళెను. దశరథుడు కూడా భరతునికి రాజ్యమునివ్వలేదు. దశరధుడు వనములకు వెళ్ళిన వారిని తలచుకొంటూ బ్రాహ్మణ శాపమును కూడా స్మరించుకొనుచూ ప్రాణములను వదిలినాడు. తాను గావించిన పరిపాకముల వలన ఆ దశరథ మాహారాజు యమ లోకమునకు తీసుకపోబడినాడు. అక్కడ తామిస్రాది అనేక నరకములందు విభిన్న భయంకర యమయాతనములు విధించబడినవి. ఇంతలో సీతా రామలక్ష్మణులు వనవాసము గావించుచు కొంతకాలము చిత్రకూటమునందు కొంతకాలము గడపి. అక్కడ నుండి దండకావనమునకు చేరుకొన్నారు . అక్కడ సంచరించుచూ ఒకసారి గౌతమీ నదికి ఐదు యోజనముల దూరములో చేరుకొన్నారు. అట్టి సమయమున యమరాజు తన కింకరులను పిలిచి, ” శ్రీరాముడు గోదావరీ సమీపమునకు చేరుకొన్నాడు. ఆయన గోదావరికి ఐదు యోజనాల పరిసర ప్రాంతములో ఉన్నంతవరకు ఆతని తండ్రియైన దశరథుని నరకబాధను కలిగించవద్దు. పరమేశునితో కలిసిన పరాశక్తిగా గోదావరిని చెప్పుదురు. కావున త్రిమూర్త్యాది సమస్త దేవతలకు అర్చ్యనీయురాలు. ఎవరైననూ గౌతముని అగౌరవించనిచో వారు నిష్కృతి లేని పాపమున పడుదురు. పాపాత్ముని కుమారుడైననూ నిరంతరము ఆ దేవిని స్మరించినచో, ఆతని తండ్రి ఐన పాపాత్ముడు కూడ అనంత ఘోర పాపముల నుండి విముక్తుడగును. ఆ నది సమీపమున పుత్రుడున్నచో తండ్రిని నరకయాతన గావించుట ఎవరితరము కాదు. ” అని ఆదేశించుచూ పలికినాడు. అదేవిధముగా దశరథునకు యమబాధలు నిలిపివేయబడినవి. వారు దశరథుని ఘోర నరకముల నుండి ఉద్ధరించుతూ “ఉత్తముడైన పుత్రుని పొందినందులకు నీవు ధన్యుడవు. అట్టి పుత్రుని వలన తండ్రికి ఇహ, పరలోకములందు కూడ సౌఖ్యమే కదా ! భాగ్యశాలివైన నీవు తప్ప అట్టి పుత్రుని మరెవరు పొందగలరు ?” అని పొగిడినారు. మహారాజునకు జరిగిన విషయము ఏమిటో అర్థం కాలేదు . విషయమేమిటని వారిని అడిగినాడు. అప్పుడు వారిలోని ఒక కింకరుడు ఒకడు ” వేదశాస్త్రాలలో నున్న అతి రహస్యమైన విషయము ఈ రోజు నీ పుత్రుని వలన మేము తెలిసికోగలుగుతున్నాము. నీ పుత్రుడు రాముడు భార్యా, సోదరులతో పాటు గౌతమీ పరిసర ప్రాంతమునకు వచ్చినాడని నీవు ఈ నరకమునుండి ఉద్ధరింపబడినావు . వారు ఆ ప్రాంతమున ఉన్నంతవరకు నీకు నరక బాధలు నిలిపివేయబడును. ఒకవేళ వారు ఆ పవిత్ర గోదావరీతీరాన నిన్ను స్మరించినవారై, స్నానమాచరించి , పిండాదికములు అర్పించినచో నీవు సర్వపాప విముక్తుడవై స్వర్గమును చేరుదువు. ” అని వివరించినాడు. అది విని సంతోషించిన దశరథుడు ” అటులైన నాకు అనుమతించిన నేను అక్కడికి వెళ్ళి మీ మాటలను వారిరువురికి చెప్పెదను. నా విముక్తికై అనుజ్ఞ నిచ్చి నాకు సహాయపడగలరు” అని వారిని కోరినాడు. అందులకు వారు రాజు పట్ల దయతో అంగీకరించగా రాజు తన పుత్రులున్న గౌతమీసమీపమునకు వెళ్ళినాడు. కాని పాపాత్ములు పొందదగిన భయంకర యాతనా శరీరమును చూచుకొనుచూ , తమ పాపకర్మను తలంచుకొనుచూ మిక్కిలి బాధపడుచున్నవాడై అక్కడికి చేరుకున్నాడు . అదే సమయానికి సీతారామలక్ష్మణులు కూడా గోదావరీ తటమునకు వెళ్ళినారు. యథావిధిగా స్నానమాడినారు. కాని వారికి అక్కడ తినుటకు ఏమియునూ దొరకలేదు. ఆకలితో నున్న లక్ష్మణుడు “తినుటకు ఏమియునూ దొరకుట లేదు. ఆకలితో నున్నాము ఏమి చేయుదుము?” అని అన్నను అడిగినాడు. అప్పుడు రామచంద్రుడు “సోదరా ! మనమాచరించిన కర్మానుసారముగా మనకు ఫలితము దక్కగలదు. మనము బ్రాహ్మణ భోజనము గావింపలేదు . ఎవరైతే బ్రాహ్మణులకు భోజనము పెట్టరో, వారిని పూజించరో. పెట్టిన భొజనము కూడా అవమానమును కలిగించుతూ పెట్టుదురో వారికి భొజనము దొరకక ఆకలితో అలమటింతురు . అందువలన మనకు భోజనము దొరకలేదు. కావున మనము దేవతాభ్యర్చన గావించి, అగ్నికి హవనము గావించిన , సమయానుకూలముగా విధి మనకు భోజనము కల్పించగలదు . ” ఇట్లు వారిరువురు కర్మసంచయఫలితములను గురించి ఆలోచించుతూ మాట్లాడుతున్నంతలోనే దశరథుడు పిశాచరూపములో అక్కడికి చేరుకొన్నాడు. లక్ష్మణుడు తండ్రిని చూచి కూడ గుర్తుపట్టక కోపముగా ధనస్సును ఎక్కుపెట్టి, “ఓరి ! నీవు దానవుడవో రక్కసుడవో గాని ఆగుమక్కడనే. దగ్గరికి వచ్చిన నిన్ను సంహరింతును. ఇక్కడ ధర్మపరాయణుడు, సత్యసంధుడు, గురుభక్తిపరాయణుడు, దేవ,బ్రాహ్మణ సేవానిరతుడు ముల్లోకరక్షకుడునూ ఐన దశరథాత్మజుడగు శ్రీ రాముడు ఉన్నాడు. నీవంటి పాపాత్ములకు ఇక్కడికి ప్రవేశము లేదు. వెళ్ళు . లేదా నీ ప్రాణములను నేను అంతమొందింతును . ” అని హెచ్చరించినాడు. అప్పుడా దశరథుడు వారితో ” పుత్రులారా ! నేను దశరథుడను . మీ జనకుడను . మూడు బ్రహ్మహత్యా దోషములవలన నరకమునందు పడి ఈ విధమైన శరీరముద్వారా నరక బాధలను అనుభవించుతున్నాను.”అని తన పాప వృత్తంతమును వివరించినాడు. తండ్రిని గుర్తించి, ఆయనకు సాష్టాంగంగా నమస్కరించుతూ వారు ఆయన వృత్తాంతమును విని , మిక్కిలి దుఃఖితులై మూర్ఛను పొందినారు . చివరకు సీతాదేవి వారిని ఓదారుస్తూ రామునితో ” నాథా! మీవంటి వారు ఇట్లు దుఃఖించ తగదు. ఇది దైవికమైననూ, మానుషమైననూ ప్రతీకారము గావించుట గురించి ఆలోచించవలెను. మూడు బ్రహ్మహత్యాదోషములలో హత్యగావించబడిన విప్రకుమార హత్యాదోష పాపమును మొదట నాకివ్వనిమ్ము. మిగిలిన రెండిటిల్లో మీరిరువురు తలా ఒకొటిని తీసుకొనండి. ” అని ధర్మయుతమైన మార్గమును తెలిపినది. అందులకు వారిరువురు కూడా అంగీకరించినారు. అప్పుడు దశరథుడు సీతతో ” సీత ! నీవు బ్రహ్మతత్వజ్ఞుడైన జనకరాజ పుత్రికవు. అయోనిజవు. ధర్మస్వరూపుడైన రాముని ధర్మపత్నివి కావున యుక్తి యుక్తముగా మాట్లాడుచున్నావు. ఐననూ, నా విషయములో అంతగా శ్రమ పడవలసిన పని లేదు. ఈ గోదావరియందు స్నానదానములు గావించుట చేతనూ, పిండ నిర్వాపణము ద్వారా బ్రహ్మహత్యా దోషముల మూడింటినుండి విముక్తుడను కాగలను. గోదావరియొక్క అనుగ్రహము చేత దుర్లభమైనదేమున్నది?”అని పలికినాడు . ఆ మాటలకు రాముడు అంగీకరించి సిద్ధపడుచుండగా అక్కడ భక్ష్య భోజ్యపదార్థములు ఏవి కనపడనందున లక్ష్మణుడు ఇంగుదీ ఫలములను తెచ్చినాడు. ఆ ఇంగుదీ ఫలముల పిండిముద్దతో పిండప్రదానము చేయబోవుచూ మిక్కిలి దుఃఖించినాడు. అంతలో అశరీరవాణి ” ఓ రామ ! ధర్మనిరతుడవైన నీవు ఈ విధముగా దుఃఖించకూడదు. ధనప్రాగల్భముతో చేసిన వ్యక్తి పాపి యగును. శ్రాద్ధమును చేయుగోరు వ్యక్తి ఏ అన్నమును స్వీకరిస్తున్నాడో , అదే అన్నమును పితృదేవతలు కూడ గ్రహింతురు . అని శాస్త్రములలో చెప్పబడుతున్నది కదా ! అందువలన శ్రద్ధయే ప్రధానము. ” అని పలికినది. ఓదార్పు పొందిన ఆ రామచంద్రుడు అదే విధముగా పిండప్రదానము చేయుచూ , పిండమును భూమిపై నుంచినంతనే అక్కడ దశరథుడు కనబడలేదు. అక్కడ ఆయన శవము మాత్రమే కనబడినది. ఆ వెంఠనే అనేక విమానములలో లోకపాలకులు , రుద్రులు , ఆదిత్యులు , అశ్వినీదేవతలు చేరుకున్నారు. వారి మధ్యన దశరథుడు దివ్యరూపమును ధరించి, కిన్నెరులచేత కీర్తించబడుచు, మిక్కిలి ప్రకాశమానుడై యున్నాడు. ఆ దేవతాగణమును గని రాముడు చేతులు జోడించి నమస్కరించినాడు. కాని వారి మధ్యనున్న తన తండ్రిని గుర్తించక ‘ మా తండ్రి దశరథమహారాజు కనబడుట లేదు. ఎక్కడున్నాడు? ’ అని వారిని అడిగినాడు. అప్పుడు అశరీరవాణి ” రామ ! మీ పితృపాదులు సమస్త బ్రహ్మహత్యాది దోషములనుండి విముక్తుడైనాడు . దేవతలందరితో పాటు ఆ విమానాన్ని అధిరోహించినాడు. చూడుము. ” అని పలికినది . ఆ తరువాత దేవతలు కూడ శ్రీ రామునితో ” ఓ రామా ! నీవు ధన్యుడవైనావు. కృతకృత్యుడవైనావు. గౌతమీ తీరమునందు నీవు చేసిన పుణ్యకర్మల ద్వారా మీ జనకుడైన దశరథుడు స్వర్గమును చేరుకుంటున్నాడు. ఏ వ్యక్తియైతే తన కర్మలద్వారా తమ పితృవర్గములను ఉద్ధరించునో, అట్టివాడు ధన్యుడు. ఆట్టి ధన్యుని చేత ఈ భువనత్రయము అలంకరించబడుచున్నది.” అని ప్రశంసించినారు. దశరథుడు కూడ ” ఓ పుత్రా! నీ కర్మాచరణ ద్వారా నేను తరించబడినాను. నేను కృతకృత్యుడనైనాను. ఏ పుత్రుడైతే తన పితృవర్గమును తరింపజేయునో, అట్టి పుత్రుడు ధన్యుడు.” అని ఆనందముతో పలికినాడు . అది విని దేవతలతో రాముడు “ఓ దేవతలారా ! పరమపూజ్యుడైన మా జనకుల విషయమున చేయదగిన కార్యములు ఇంకా ఏమున్నవి ? ” అని అడిగినాడు. అప్పుడు దేవతలు “మహావీర ! గంగతో సమానమైనట్టిది గంగ ( నది) కాని , నీతో సమానుడైన పుత్రుడు కాని , శివునితో సమానుడైన దేవుడు కాని తారకమంత్రముతో సమానమైన మంత్రము కాని లేవు. నీవు పితృలకు చేయదగినదంతయునూ చేసియున్నావు. పుత్రుడవైన నీ చేత పితరులు తరించబడినారు. కావున నీవు స్వేచ్ఛగా నుండవచ్చు.” అని పలికిరి. అట్లు దేవతల ద్వారా ఆ గోదావరీ మాహాత్మ్యము విని విస్మితుడై మిక్కిలి సంతోషముతో “అహో ఈ గంగా ప్రభావము. ముల్లోకము నందు సాటిలేనట్టిది. త్రిలోకపావనమైన ఈ గంగను మేము చూసి ధన్యులమైతిమి.” అని అక్కడ గౌతమీ సైకతముతో మహేశ్వరుని ప్రతిష్ఠించి , భక్తిపూర్వకముగా పూజించినాడు. బహువిధములుగా స్తుతించినాడు . సంతుష్టుడైన పరమేశ్వరుడు ప్రత్యక్షమై వరము కోరుకొమ్మనెను. అందులకు రాముడు” భక్తితో నిన్ను ఎవరైతే స్తుతింతురో వారు కార్యసిద్ధులను పొందవలెను. నరకమున పడినవారు తమ పుత్రులు గావించిన పిండ ప్రదానముచేత నరకమును వీడి స్వర్గమును చేరుకొనవలెను. ఈ గోదావరియందు స్నానమాత్రము చేతనే తమ పుట్టుకనుండి త్రికరణముల ద్వారా గావించిన పాపములన్ని నశించవలెను. ఇక్కడ ఎవరైతే యాచకులకు భక్తితో అణు పరిమాణమైన దానమును జేసిన వారికి అక్షయమైన ఫలితము కలుగవలెను.” అని కోరినాడు. భగవంతుడు మహేశ్వరుడు కూడా అందుకు తథాస్తు అని ఆశీర్వదించి అదృశ్యమైనాడు. దేవతలు కూడా తమ తమ లోకములకు వెళ్ళినారు. అప్పటినుండి ఆ తీరము రామతీర్థముగా ప్రసిద్ధమును పొంది స్నాన,దాన,పూజా పితృ కర్మల నాచరించువారి సమస్త పాపములను నశింపజేయుచూ సర్వాభీష్టములను నెరవేరజేయుచున్నది .

Dhanur Masam - Vaikuntha Ekadashi

ధనుర్మాసము -వైకుంఠ ఏకాదశీ రచన: కొరిడె విశ్వనాథ శర్మ మన ప్రాచీనులు కాలాన్ని సూచించడములో నాలుగు ప్రమాణములను అనుసరించారు. ‘మాసశ్చతుర్థా – సావనస్సౌరశ్చాంద్రో నాక్షత్ర ఇతి ” అని నిర్ణయ సింధుకారుడు మాసములు సావనము, సౌరము, చాంద్రము, నాక్షత్రము అని నాలుగు విధములని పేర్కొన్నాడు. మనము చైత్ర, వైశాఖాది మాసములు, అదేవిధముగా పాడ్యమి, విదియాది తిథులను చాంద్రమానముననుసరించి లెక్కింతుము. చంద్రుని భ్రమణమును బట్టి ఈ కాలమానము నడుచును. ఔత్తరాహికులు ఆచరించు బార్హస్పత్యమానము కూడ చాంద్రమానమునే అనుసరించును. దాక్షణాత్యులు సౌరమానమును అనుసరింతురు. సూర్యోదయాస్తమయాదులే ఈ కాల మానమునకు ఆధారములగుచున్నవి. సూర్యుడు ఒక్కొక్క రాశిలో ప్రవేశించి ఉండు నెల రోజులకు ఆయా మాసములుగా గుర్తించబడుచున్నవి. ఇవి చాలావరకు ఆయా ఇంగ్లీష్ తేదీలను పోలినవై, అధిక శాతం ఆయా తేదిలలోనే వచ్చును. అందులకే తమిళులకు ఏప్రిల్ 14వ తేదీయే మేషమాసారంభమగుటచే దానిని వారు సంవత్సరాదిగా ఉత్సవము జేసికొందురు. “రవేః సంక్రామణం రాశౌ సంక్రాంతి రితికథ్యతే ” నాగరఖండం అని చెప్పుట చేత ఒక్కొక్క మాసము ఒక్కొక్క సంక్రాంతిగా చెప్పబడుచున్నది, ఈ ప్రమాణముగా మకర సంక్రాంతి (జనవరి 14 ) మొదలుకొని కర్కాటక సంక్రాంతి (జులై 16) వరకు ఉత్తరాయణముగా, తదాది మరల సంక్రాంతివరకు దక్షిణాయణముగా – “మకర కర్కట సంక్రాతి క్రమేణోత్తరాయణం దక్షిణాయనం స్యాత్” ముక్తసంగ్రహం అని చెప్పబడినది. ఇది మానవులకు కాలమానము కాగా “ అయనే దక్షణే రాత్రి రుత్తరే తు దివా భవేత్” అని కాపింజలసంహిత పేర్కొన్నది. మానవులకు ఒక సంవత్సర కాలము దేవతలకు ఒక అహోరాత్రమైన దివసముగా చెప్పబడుతున్నది.అందు ఉత్తరాయణము దివసభాగము కాగా, దక్షిణాయనము రాత్రి భాగమగుచున్నది. ధనుర్మాసము అట్టి ప్రమాణమున మనకు ఒక సంవత్సరము (12 నెలలు ) దేవతలకు 24 గంటలు అగుచున్నది. అనగా మనకు ఒక నెల వారికి 2 గంటలు కదా ! అట్లైన మకర సంక్రాంతి దేవతల సూర్యోదయ కాలమగును. మకర సంక్రాంతికంటే పూర్వమైన ధనుస్సంక్రాంతి ఉషః కాలమగును అగుచున్నది. ‘ బ్రాహ్మే ముహూర్తే బుద్ధ్యేత ధర్మార్థౌ చాను చింతయేత్ ” అని స్మృతికారులు చెప్పినట్లు బ్రాహ్మీ ముహూర్తమునందు మేల్కొనాలి. అదే విధముగా ఈ ధనుర్మాసము దేవతలకు బ్రాహ్మీమూహూర్తకాలము కావున ఇట్టి సమయమున దేవతార్చన చాలా విశిష్టమైనది. “ఆషాఢాదిషు మాసేషు శయంతం కార్తికావధి చాపంగతే దివానాథే ఉత్థాప్య శయనాద్ధరిమ్ | సవిష్ణులక్షణైఃస్తోత్రైర్ బహుభిః పరిగీయ చ ఉషః కాలే తు సంప్రాప్తే చార్చయిత్వా జనార్దనమ్ ఉపచారైః షోడశీభిర్ ముద్గాన్నం చ నివేదయేత్ “ అని బ్రహ్మండపురాణము తెలిపినది. ముల్లోకాధిపతియైన ఆ శ్రీమన్నారాయణుడు ఆషాఢమున మొదలుకొని కార్తీకము ( మానవ ప్రమాణమున రాత్రి ఏడున్నర నుండి ఉదయము నాలుగున్నర ) వరకు నిదురించును. అందుకే ఆషాఢ శుద్ధ ఏకాదశిని శయన ఏకాదశిగా కార్తీక శుద్ధ ఏకాదశిని ఉత్థాన ఏకాదశిగా సంబోధిస్తారు. ఈ సమయమును చాతుర్మాస్య దీక్షాసమయము గా ధర్మశాస్త్రములు చెప్పుచున్నవి. ఆ సమయములో చతుర్వర్ణ్యములవారికి ఆచరించవలసిన నియమములను అవి పేర్కొన్నవి. సూర్యుడు దనురాశి లోనికి ప్రవేశించిన సమయమునుండి విష్ణు సంబంధమైన స్తోత్రాదులచేత భగవంతుని మేల్కొపవలెను. (మానవ ప్రమాణాత్మకమైన) ఉషఃకాలమునందు షోడ శోపచారములచే పూజిచవలెను. పిమ్మట ముద్గాన్నము (పులగం) ను నివేదించవలెను కోదండస్థే సవితరి ప్రత్యూషః పూజయేద్ధరిమ్ | “ సహస్రాబ్దార్చన ఫలం దినేనైకేన సిద్ధ్యతి ||”~ శ్రీమద్భాగవతము “ ధనుస్సంక్రాంతిమారభ్య మాసమేకం వ్రతం చరేత్ | ~ కాపింజలసంహిత .63.అధ్యా.39 శ్లో. అని భాగవత , కాపింజలసంహితలు కూడ ఈ ధనుర్మాస పూజా వైశిష్ట్యాన్ని తెలుపుతున్నాయి. సూర్యోదయమున కంటే పూర్వమే ఉషః కాలము అరుణోదయ సమయమునందు ఆ భగవంతుని నెలరోజులు పూజించవలెనని పేర్కొంటున్నాయి. అరుణోదయ సమయమనగా _ “ఉదయాత్ప్రాక్ చతస్రస్తు ఘటికా అరుణోదయః ” మాధవీయ స్కంధం అని అరుణోదయమును గురించి నిర్ణయ సింధువు నందు తెలియజేయబడినది. ఉదయమునకు పూర్వము నాలుగు ఘడియలు అరుణోదయమగును. అనగా ఒక ఘడియ ఇరువది నాలుగు నిమిషములు కాగా నాలుగు ఘడియలనగా తొంబది ఆరు నిమిషములగును. అనగా ఒక గంటా ముప్పది అరు నిమిషములు అని కదా ! తత్పూర్వము అరుణోదయముగా చెప్పవచ్చును. “ చాపస్థితే ఉషః కాలే రవౌ ప్రతిదినం హరిం” ~ వాసిష్ఠ సంహిత వచనం “ బ్రాహ్మేముహూర్తే సంప్రాప్తే రవౌ ధనుషి సంస్థితే | .అర్చయిత్వా శ్రియః పతిమ్ ||”~ శ్రీ వైఖానస శాస్త్రము. అను ప్రమాణములు కూడ ఉషఃకాల పూజను ప్రశంసించుచున్నవి. ఇట్లు చేసినచో సహస్రవర్ష పూజను చేసిన ఫలితమును పొందునని తెలిపి యున్నవి. ముక్కోటి ఏకాదశి – వైకుంఠ ఏకాదశి ధనుర్మాసము సౌరమానము యొక్క ప్రామాణికాను సారము కాగా శుక్లపక్ష ఏకాదశి తిథి చాంద్రమానమైన తిథి. ప్రతి మాసమునందలి ఏకాదశులు ఎంతో పవిత్రములైనవి. ఇట్టి దివసమునందు గృహస్థునకు , బ్రహ్మచారులకు నిత్యాగ్ని హోత్రులకు కూడ నైమిత్తికమైన కర్మగా ఉపవాసాద్యాచరణము విధించబడినది. “ గృహస్థో బ్రహ్మచారీ చ ఆహితాగ్నిస్తథైవ చ | ఏకాదశ్యాం న భుంజీత పక్షయోరుభయోరపి || అని అగ్ని పురాణము మొదలైనవి తెలిపినవని నిర్ణయసింధుకారుడు తెలిపియున్నాడు. ఇట్టి ఏకాదశి దివసమున సౌరమానమునందలి ప్రశస్తమైన ధనుర్మాసము నందు ( అది మార్గశిర్షము నందే కాని పుష్యమాసమందే కాని ) వచ్చు ఏకాదశి వైకుంఠ ఏకాదశి గా లేదా ముక్కోటి ఏకాదశి గా కీర్తించ బడుచున్నది. ఇది ఆ భగవంతునికి అత్యంత ప్రీతికరమైనది. శుభకరమైనది కూడ. ఎందులకనగా రెండు నేత్రములు కలిగిననూ దృష్టి యొకటే యైనట్లు సూర్యచంద్రులు నేత్రములుగా కలిగిన ఆ భగవంతునకు సౌరమాన , చాంద్రమానములలోని ప్రశస్తములైన ధనుర్మాసము , శుక్ల ఏకాదశి శ్రేష్ఠమైనదనుటలో అతిశయోక్తి కాదు కదా ! “ ధనూ రాశి స్థితే సూర్యే శుక్ల ఏకాదశీ తిథౌ త్రింశత్ కోటిసురైః సాకం బ్రహ్మా వైకుంఠమాగతః || “ “ పౌలస్త్యేన నిపీడితాః సురగణాః వైకుంఠ లోకం యయుః ద్వారే తత్ర విషాదభావమనసా సూక్తైర్ హరిం తుష్టువుః | శుక్లే శ్రీహరివాసరే ప్రభాతసమయే భానౌ ధనుః సంస్థితే తేభ్యోఽదాత్ సుఖదర్శనం కరుణయా నారాయణో మాధవః || అనియు ఈ వైకుంఠ ఏకాదశి ప్రాశస్త్యము తెలుపబడినది. రావణుని బాధలు తాళలేక దేవతలు బ్రహ్మను ఆశ్రయించగా , అప్పుడా బ్రహ్మ దేవుడు ధనుర్మాస శుక్లైకాదశీ (హరివాసరమునందు) దివసమున దేవతలందరితో వైకుంఠమును చేరినాడు. అచ్చడ అట్టి శ్రీహరి నిలయమునందు దేవతలు విషాదభావ మనస్కులై వేదముల సూక్తములతో శ్రీహరిని స్తుతించగా అపుడా ధనుర్మాస శుక్ల పక్ష ఏకాదశీ దివసమున వారికి భగవంతుడు సుఖకరమైన దర్శనమును కలుగజేసినాడు. అని ఈ దివస ప్రశస్తి కనబడుతున్నది. అదియును గాక ! ఈ దివస ప్రాశస్త్యమును తెలుపుతూ.. శ్రీప్రశ్న సంహిత ( 46 అధ్యా.) యందు కూడ ఒక ఐతిహ్యము కలదు అందు మధుకైటభులను భగవంతుడు సంహరించగా , ఆ సమయమునందు వారు దివ్య రూపధారులై దివ్యజ్ఞానమును పొంది ఆ స్వామిని కొనియాడిరి. ఇంకనూ … బ్రహ్మాదిశ్చాపి త్వల్లోక సదృశం రత్నమందిరం కల్పయిత్వా త్వదర్చాయాం ఏకాదశ్యుత్సవం చరేత్ | తదా పశ్యంతి యే త్వాంతు నమస్యంతి యే జనాః ఉత్తరద్వారమార్గేణ ప్రవిశంతి చ యే హరేః ||” 45./38, 39 అని కోరిరి. అనగా బ్రహ్మాది దేవతలెవరైననూ నీలోకమువంటి మందిరమును నిర్మించి ఏకాదశి దివసోత్సవము గావించి, నిన్ను గాంచి నమస్కరించి ఉత్తర ద్వారమున నిన్ను సమీపింతురో అట్టి వారికి వైకుంఠప్రాప్తి కలుగునట్లు వరమిమ్మనమనిరి. కృత్వోత్సవం తథాభూతం ఏకాదశ్యాం విశేషతః | విశంతి మోక్షం తస్మాత్ సో మోక్షోత్సవ ఇతీర్యతే || 45/42 ఏకాదశి దివసాన ఉత్సవము జేసి , ఉత్తరద్వారము ద్వారా మోక్షము ( వైకుంఠము) లోనికి ప్రవేశింతురు గాన ఈ ఏకాదశి మోక్షోత్సవ ఏకాదశి గా చెప్పబడును అని శ్రీమహా విష్ణువు వారికి వరమిచ్చినట్లు శ్రీ సంహిత తెలుపుచున్నది. ఇట్లు ముక్కోటి దేవతల బాధలను నివారించినందున “ ముక్కోటి ఏకాదశి ” గానూ, వైకుంఠ దర్శనము కలిగించునది కావున “‘ వైకుంఠ ఏకాదశి ” గాను భగవంతుని దర్శించుకొను పవిత్ర దివసము కావున “భగవదవలోకన దివసము” గానూ ఈ దివసము కొనియాడబడుచున్నది. సర్వశ్రేష్ఠమైన ఈ హరివాసరము నందు బుద్ధిశాలి వేదపారాయణాదులచేత శ్రీమన్నారాయణోత్సవము గావించవలెనని పేర్కొనబడినది. ఈ ధనుర్మాస ఏకాడశి కొన్నిసార్లు మార్గశిర మాసమునందు, మరి కొన్నిసార్లు పుష్యమాసమునందు వచ్చును ఈ రెండు మాసముల శుక్లైకాదశులు ప్రశస్తమైనవే . మార్గశిర మాసమునందలి ఏకాదశి మోక్షదైకాదశి కాగా, పుష్యమాసమునందలి ఏకాదశి ‘పుత్రద’, గాను ‘ఫలద ’ గాను ప్రశంసించబడినది. సుకేతనుడను రాజు విశ్వే దేవతల ఉపదేశానుసారాము ‘పుష్యమాసమునందలి ఏకాదశి వ్రతమునాచరించి భగవంతుని అనుగ్రహమున పుత్రుని బడసినట్లు పద్మపురాణము చెప్పుచున్నది. కావున ఈ దివసమున సకల దేవతారాధ్యుడైన శ్రీమన్నారాయణుని పాద పద్మముల నర్చన గావించినవానికి పుణ్యఫలమేమని చెప్పవచ్చును ! అందులకే భాగవతమున శుకమహర్షి ఆ స్వామి పాదారవిందము నశ్రయించిన భక్తునికి సంసార సాగరము ను దాటుట తేలికయై ఉపద్రవమునుండి తరించునని ఈ శ్లోకమునందు తెలిపిన విధానమును అవలోకించండి . : సమాశ్రితా యే పదపల్లవ ప్లవం మహత్పదం పుణ్యయశోమురారేః | భవాంబుధిర్ వత్సపదం పరం పదం పదం పదం యద్విపదాం న తేషామ్ ||

AMMA (MOTHER)

అమ్మ అమ్మంటే కమ్మని మాట - ఆకలి దప్పులను మరిపించు, అమ్మంటే ఉన్నత శిఖరం - ఆమెను మించిన వారెవరు? అమ్మంటే పరాదేవత _ ఆదిదేవుడైన తలవంచు. అమ్మంటే చంద్రబింబం - కంటిపాపలు కలువలై విరియు. అమ్మంటే కమ్మని మంత్రం - ఆర్తులకది ఉపశమనమిచ్చు అమ్మంటే కల్పవల్లి -అడిగినవరముల తీర్చుచుండు. అమ్మంటే కమ్మని గాయని - ఆదమరిచే జోల పాడు. అమ్మంటే కమ్మని కావ్యం - మమతల కవితల కొలువుల నిలయం

SAMSKRUTHA STREE KAVAYITRINA :

నా రేడియో ప్రసంగాలు.. brodcosted on 23-09-1988 on AIR HYD సంస్కృత సాహిత్యము లో ప్రముఖ కవయిత్రులు. కొరిడె విశ్వనాథ శర్మ, ప్రిన్సిపాల్ శ్రీ ల.న.సం.ఆం. కళాశాల, ధర్మపురి, కరీంనగర్ జిల్లా (ఆం ప్ర) మహోన్నతమైన ప్రాచీన భారతీయ సంస్కృతీ నాగరికతలకు దర్పణము వం టి ది వైదిక వాఙ్మయము. అది మొదలుకొని నేటి వరకును స్కృతవాఙ్మయమునందు గణనీయము గా సారస్వతసేవయొనరించిన మహిళామణులెందరో మనకు కానవచ్చుచున్నారు. వైదిక వాఙ్మయముపరిశీలించిన ఆత్మజ్ఞాన సముత్తీర్ణులైన గార్గి, మైత్రేయి మున్న గు వారు జగత్ప్రసిద్ధులైయ్యిరి. విశ్వవార, అపాల, లోపాముద్ర మొదలుగాగల గృహిణులు మంత్రదర్శినులుగా పేరొందియున్నారు. తనభర్తయైన మండనమిశ్రునకు జగద్గురు ఆదిశంకరులకు ను జరిగిన వాదమునకు న్యాయాధి పురాలుగా నుండిన ఊభయభారతి మిక్కిలి ప్రసిద్ధురాలైయ్యెను. శ్లో. గోధా ఘోషా విశ్వవారా పాలేషా మ్మాతృకర్షికా, బ్రాహుర్నామా అగస్త్యస్య స్వసాదితిః, లోపాముద్రా చ నద్యశ్చ యమీ నారీ చ శశ్వతీ శ్రీర్లాక్షా సార్పరాజ్ఞీ వాక్ శ్రద్ధా మేధా చ దక్షిణా రాత్రీ సూర్యా చ సావిత్రీ బ్రహ్మవాదిన్య ఈరితాః. (అపాలోపనిషత్) అని అపాలోపనిషత్తునందు మంత్రదర్శినులపేర్లు పేర్కొనబడినవి. దీని వలన ఆనాడు స్త్రీవి ద్య యే కాక వేద విద్య కూడ స్త్రీసమాజమున ఎట్లు వ్యాపించి యున్నదోతెలిసికొనవచ్చును. ఇదేవిధముగ లౌకిక సాహిత్యమునందునూ ప్రశంసనీయములైన సేవలం దించిన కవయిత్రులు ఎందరో ! వారిలో ప్రముఖమైన కవయిత్రుల పరిచయము దిఙ్మాత్రముగ ఉద హరించుటే ఈవ్యాసము ఉద్దేశము. శ్లో. శీలావిజ్జా మరులా మోరికాహ్వాః, కావ్యం కర్తుం సంతు విజ్ఞాః స్త్రియోఽపి. విద్యాం వేత్తుం వాదనే నిర్విజేతుం, దాతుం విద్యాం యః ప్రవీణః స వంద్యః. అని ధనదేవుడు తెలిపి యున్నాడు. అనగా శీల, విజ్జ మారల, మోరిక, యనువారలు కావ్య మును వ్రాయగలుగుదురేమోగాని, విద్యనభ్యసించుటకు,విద్యనభ్యసింపజేయుటకు, విద్వద్గోష్ఠి వాద నలో జయించుటకు కూడ ప్రవీణుడైన పురుషుడే సమర్థుడని అభిప్రాయపడినాడు. ఇయ్యది ఆతని అసూయను తెలిపినప్పటికినీ, ఆయా కవయిత్రుల విశయములను పరిశీలించినచో వారు శాస్త్రచర్చా దులలో పురుషులతో సమానులని తెలియుచున్నది. విజ్జిక/విజయ.:- శ్లో. సరస్వతీవ కర్ణాటీ విజయాంకా జయత్యసౌ, యా వైదర్భీ గిరాంవాసః కాలిదాసాదనంతరమ్. అని రాజాశేఖరుడిచే కాలిదాసుని తరువాత స్థానాన్నే పొందిన కవయిత్రి విజయాంక. ఈమె యే విజయ. విద్య,విజ్జిక అని కూడ ఈమె ప్రసిద్ధినొందినది. ధనదేవుని చే పేర్కొనబడిన విజ్జ కూడ ఈమెయే! శ్లో. నీలోత్పలదలశ్యామాం విజ్జికాం మామజానతా, వృథైవ దండినా ప్రోక్తా సర్వశుక్లా సరస్వతీ, ’దండికి తన గురించి తెలియకనే శ్వేతవర్ణురాలిగా సరస్వతీదేవిని వర్ణించినాడు.’ అని ఈ కవయిత్రి తానే సరస్వతినని గర్వంగా ప్రకటించుకొన్నది. ఈమె కర్ణాటక దేశస్థురాలని, రెండవ పుల కేశి కుమారుడైన చంద్రాదిత్యుని భార్య యని క్రీ.శ.ఏడవశతాబ్దికి చెందినదని సాహిత్య విమర్శకుల అభిప్రాయము. శ్లో. ఏకో భూన్నలినాత్ తతశ్చ పులినాద్వల్మీకతశ్చాపరః, తే సర్వే కవయో భవంతి గురవ స్తేభ్యో నమస్కుర్మహే।, అర్వాంచో యది గద్యపద్య రచనై శ్చేతశ్చమత్కుర్వతే తేషాం మూర్ధ్నిదదామి వామచరణం కర్ణాటరాజప్రియా॥ అని విజ్జికశ్లోకము గా లభించు ఈశ్లోకమునందు కవయిత్రి "బ్రహ్మ, వ్యాస, వాల్మీకులు మా త్రమే కవులు,గురువులు. అట్టివారికి మాత్రమే నమస్కరిస్తున్నాను. తదితరులు గద్యపద్యరచనా చ మత్కారమును వినోదముకొరకే కలుగ జేయువారు గాన అట్టివారి తలపైన కర్ణాట రాజప్రియయైన తా ను వామపాదమునుంచెదనని ప్ర కటించుకొన్నది. కాని అజ్ఞాతకర్తృత్వకమై ’కౌముదీమహోత్సవము’ అను కావ్యమును ఈమెయే వ్రాసెనని కొంతమంది అభిప్రాయపడుతున్నారు. సుభద్ర శ్లో.పార్థస్య మనసి స్థానం లేభే ఖలు సుభద్రయా, కవీనాం చ వచో వృత్తి చాతుర్యేణ సుభద్రయా. పార్థుని మనస్సునందు అలనాటి సుభద్ర స్థానము నొందినట్ట్లు, కవయిత్రియగు సుభద్ర తన వాగ్వృత్తిచాతుర్యముచేత కవులమనస్సునందు స్థానము నొందినదని రాజశేఖరునిచే కొనియాడబడిన కవయిత్రి ఈ సుభద్ర. కావ్యమాలలో నుదహరించబడిన ఈమె శ్లోకమొక్కదానిని గమనించండి. శ్లో. దుగ్ధం చ యత్ తదను యత్కథితం తతో ను మాధుర్యమస్య హృతమున్మథితం చ వేగాత్, జాతం పునర్ఘృతకృతే నవనీతవృత్తి స్నేహో నిబంధన మనర్థపరంపరాణామ్. ఈశ్లోకమునందు పాలయొక్క దీనావస్థను తెలుపుతూ స్నేహవృత్తి అనర్థపరంపరలనే కలి కించునని అన్యాపదేశమున తెలిపెను. పదవశతాబ్దీయుడైన రాజశేఖరునిచే ప్రసిద్ధ కవయిత్రిగా కొని యాడబ డిన ఈమె కాలము అంతకంటె పూర్వమని చెప్పవచ్చును . ప్రస్తుతము ఈమె గ్రంథములే వియును కానరాకున్నవి. అవంతి సుందరి రాజశేఖరుని ప్రశంసలందు కొన్న మరొక ముఖ్యమైన కవయిత్రి అవంతి సుందరి . ఈమె రాజ శేఖరుని భార్య కావడము మరొక విశేషము . శ్లో. చాహుణకులమౌలిమాలికా రాజశేఖర కవీంద్ర గేహినీ , భర్తుః కృతిమవంతి సుందరీ సాప్రయోజితు మేతదిచ్ఛతి. అని తనకర్పూరమంజరిని ఆమె ప్రయోగింపనిచ్ఛగించుచున్నదని రాజశేఖరుడు తన నాటక మున తెలియజేసినాడు . ఇంకను ఆయన తన కావ్యమీమాంస యందు కొన్ని చర్చనీయాంశములం దు ఈమె అభిప్రాయములనుతెలిపియున్నాడు . తద్ద్వారా ఈమె యొక్క సునిశితపరిశీలనజ్ఞానము వ్యక్తమగుచున్నది . గంగా దేవి కవయిత్రులలో ఉత్తమమైన రచన గావించిన కవయిత్రి గంగాదేవి . క్రీ. శ. 14 వ శతాబ్ది కాల మువాడై తనభర్త కంపరాయుని శౌర్యసాహసములను ‘వీరకంపరాయచరితమ్ ’ అను కావ్యముద్వా రా తెలియజేసినది. వీరరసస్ఫొరకమైన ఈ కావ్యమునకు “మధురావిజయం "నామాంతరముకూడ కలదు . మనోహరమైన, సరళమైన శైలిలోనున్న ఈ కావ్యము కాళిదాసకవిత్వమును స్ఫురింపజే యును . ఈమె శ్లోకమోకదానిని గమనించండి. శ్లో. ఘనమాన దలారరీపుటం నలిన మందిరమిందిరాస్పదమ్, పరిపాలయతిస్మ నిక్వణన్ పరితో యామికవన్ మధువ్రతః . తిరుమలాంబ క్రీ.శ. 16వ శతాబ్ద ఉత్తరార్ధమునకు సంబంధించిన అచ్యుతరాయలభార్యలలో నొకతె యైన తి రుమలాంబ కూడ తన భర్తనే నాయకునిగా జేసికొని ‘వరదాంబికా చంపు’ అను చంపూకావ్యమును వ్రాసినది. ఈ కావ్యమున అచ్యుతరాయలు వరదాంబతో వివాహము మొదలుకొని, వెంకటాద్రి యౌవరా జ్యపట్టాభిషేకమువరకు వర్ణించినది. శబ్దచమత్కారములతోనూ,అర్థప్రౌఢిమతోనూ కావ్యము రసవత్త రముగానూ కొనసాగుతూ ఈ కావ్యము పాఠకుల మనస్సును రంజిల్లజేయును. రామభద్రాంబ అధిక శ్రియమచ్యుతేంద్రసూనుం, రఘునాథం రఘునాథమేవ సాక్షాత్ , హృదయే కలయన్తి యే మహాంతః , పరమానందభరాత్త ఏవ ధన్యాః . అని 16 వ శతాబ్దమునకు సంబంధించిన తిర్యుమలాంబాకాలమునకు సంబంధించిన “రామ భద్రాంబ” కవయి త్రి కూడ తన భర్తయైన తంజావూరు ప్రభువైన రఘునాథనాయకుని నాయకునిగా జేసికొని ఆయన అనుజ్ఞతో చారిత్రికకావ్యశ్రేణిలో జేరు “రఘునాథాభ్యుదయ మహా కావ్యము”ను వ్రాసి నది. 900 శ్లోకములకుపైగా వ్రాయబడిన ఈ కావ్యము 12 సర్గలతో నిబద్ధమైనది. “అష్టభాషాకల్పిత చతుర్విధకవితాను ప్రణీత సాహిత్య సామ్రాజ్య భద్రపీఠారూఢ రామభద్రాంబా విరచితే... "అను గద్య మును బట్టి ఈమె పాండిత్యప్రకర్షత్వమును అర్థం చేసుకొన వచ్చు. మధురవాణి తంజావూరు ప్రభువైన రఘునాథనాయకు (1614-1633) ని చే వ్రాయబడిన రామాయణ మును ఆయన కొలువులోనున్న మధురవాణి అనే కవయిత్రి సంస్కృతీకరించినది. ప్రస్తుతము ఈ కావ్యము1500 శ్లోకములకుపైగా 14 సర్గలతో లభించుచున్నది. ఈమె రచన ఆమె పేరుకుతగినట్లు గా లలితమధురమైనట్టిది. శీలభట్టారిక ధనదేవునిచే పరిచయము గావించబడిన మరొక కవయిత్రి శీలబట్టారిక. ఈమె గురించి రాజ శేఖరుడు - శ్లో. శబ్దార్థయో సమో గుంఫః పాంచలీరీతిరుచ్యతే, శీలాభట్టారికావాచి బాణోక్తిషు చ సర్పతి . అని బాణునితో సమముగా ప్రశంసించినాడు. ఈమె రచన యైన ప్రసిద్ధమైన ఈ శ్లోకము రసజ్ఞులైన స హృదయులగు మీ స్మృతిపథమున విరాజిల్లుచునేయుండును. అట్టి ఈ శ్లోకమును గమనించితిరా?.. శ్లో. యః కౌమారహరః స ఏవ వరః తా ఏవ చైత్రక్షపాః , తే చోన్మీలితమాలతీసురభయః ప్రడాః కదంబానిలాః, సా చైవాస్మి తథాఽపి తత్ర సుతవ్యాపారలీలావిధౌ, రేవారోధసి వేతసీతరుతలే చేతః సముత్కంఠతే . ఈశ్లోకమున నాయిక తన చెలికత్తెలతో తన వైవాహికజీవితమును వివరించుచూ, “ పూర్వమున తన మనోహరుడైన ప్రియుడినే పెండ్లియాడిననూ,రేవానదిలోని యిసుకతెన్నెలపై అట్టి ఆప్రియునితో గావించిన సురతవ్యాపారమే తన మనస్సునకూ ఇప్పటికినీ ఉత్కంఠమును కలిగించు చునేయున్నది.” అని తెలిపిన ఈ శ్లోకము ఎంత హృద్యముగానున్నదో సహృదయులెరుగనది కాదు. దేవకుమారిక క్రీ. శ. 17 వశతాబ్ది ఉత్తరార్ధ, 18 వశతాబ్ది పూర్వార్ధములకు సంబంధించిన ఉదయ్ పూర్ రాజవంశీయుడైన రాణా అమరసింహుని భార్య యైన దేవకుమారిక “బైద్యనాథప్రాసాదప్రశస్తిః ” అను కావ్యమును రచించినది. ఈ లఘుకావ్యమునందు రాణావంశీయులచరిత్రను పేర్కొన్నది. ముఖ్యము గా తనకుమారుడైన సంగ్రామసింహుని పట్టాభిషేకమును అద్భుతముగా వర్ణించినది. మచ్చునకు ఈమె శ్లోకమునొకదానిని పరిశీలించండి. శ్లో. గుంజద్ భ్రమద్ భ్రమరరాజివిరాజితాస్యం, స్తంబేరమాననమహం నితరాం నమామి , యత్పాదపంకజపరాగపవిత్రితానాం, ప్రత్యూహరాశయ ఇహ ప్రశమం ప్రయాంతి . వికటనితంబ శ్లో. కే వైకటనితంబేన గిరాం గుంఫేన గుంఫితాః , నిందంతి నిజకాంతానాం న మౌగ్ధ్యమధురం వచః . అని రాజశేఖరుడు తన సూక్తిముక్తావళియందు పేర్కొన్న మరొక కవయిత్రి వికటనితంబ. ‘వికటనితం బపదగుంభనములను గమనించినవారెవరు తమ భార్యలమృదుమధుర వాక్యములనైననూ నిందిం చకమానరు?’ అని ఈమెను ప్రశంసించియున్నాడు. ఈమె కాశ్మీరదేశస్థురాలు. ఈమెను గురించి భోజ మహారాజు కూడ తన శృంగారప్రకాశిక లో ప్రస్తావించినాడు. ఐనప్పటికినీ ఈమె కావ్యములేవియూ ప్ర స్తుతము లభ్యములుకాకున్నవి. ఫల్గుహస్తినీ ఏనమిదవ శతాబ్ది ఉత్తరార్ధమున ప్రసిద్ధినొందిన కవయిత్రి ఫల్గుహస్తిని. సుభాషితావళియందు ఈమె శ్లోకములు రెండు కానవచ్చుచున్నవి. శ్లో. త్రినయనజటావల్లీపుష్పం నిశావదనస్మితం, గ్రహకిసలయం సంధ్యానారీనితంబనఖక్షతమ్| తిమిరభిదురం వ్యోమ్నః శృంగం మనోభవకార్ముకం ప్రతిపదినవస్యేందోః బింబం సుఖోదయమస్తు నః || అను ఈ శ్లోకమునందు శుక్లపక్షప్రతిపదచంద్రునివర్ణన గావించబడినది. అలంకారశాస్త్రకర్తయైన వామ నుడు కూడ ఈమె ప్రస్తావనగావించినాడు. త్రివేణి క్రీ. శ. 19వ శతాబ్దికి చెందిన త్రివేణి యను కవయిత్రి దక్షీణభారతమునకు చెందినట్టిది. శ్రీవైష్ణ వీయురాలగు నీమె దౌర్భాగ్యమువలన తనకు వైధవ్యము ప్రాప్తించగా, ఆధ్యాత్మికవ్యాసంగమొనరిం చుచూ,స్తోత్రములను, కావ్యములను రచించుటేకాక మేఘసందేశముననుసరించుచు రెండు కావ్య ములను, రెండు వేదాన్తనాటకములను కూడ రచించియుండెను. బీనాబాయి చాహువాక వంశీయుడు ఫాటలీపుత్రరాజైనహరిసింహుని భార్య బీనాభాయి. ఈ రచయిత్రి కా లము 15వ శతాబ్దమని తెలియవచ్చుచున్నది. మిక్కిలి పవిత్ర క్షేత్రమైన ద్వారకానగరము గురించి ద్వారకా పట్టల యను గ్రంథమును సంకలనమొనరించెను. ఈమె గొప్ప ప్రతిభావంతురాలు. ఈమె కాలమునకు సంబంధించినట్టిదే విశ్వాసదేవి. ఈమె గంగావాక్యావళీ యను గ్రంథము ను సంకలనమొనర్చెనని చెప్పుదురు. ఇట్లు ప్రాచీన సంస్కృతసాహిత్యమునకు సేవజెసిన మహిళామణులెందరో! నాటికాలముననే “ముదితల్ నేర్వగరానివిద్యగలదే ముద్దరనెర్పింపగన్"అని విద్యా, సాహిత్యరచనాపాటవమున మగధీ రులను కూడా తలదన్నువారమని చాటిచెప్పినట్టి మాతృమూర్తులకు వందనమర్పించుచూ.. 1) Broadcasted from All India Radio Hydra bad. 2) Published by http://magazine.maalika.org in April 2013 Issue నా రేడియో ప్రసంగాలు.. brodcosted on 23-09-1988 on AIR HYD

31వ డిసెంబర్2012 రోజున సాయంత్రము మాధర్మపురికి శృంగేరీ పీఠాధిపతి శ్రీశ్రీశ్రీ భారతీతీర్థస్వామిగారు వచ్చినాఅరు. వారికి ఆమరునాడు(1వ జనవరి రోజున నేను అర్పించిన పద్యకుసుమపంచకమ్.
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~‘
ఓం గం గణపతయే నమః శ్రీశోమేశాభ్యాం నమః శ్రీమాత్రే నమః
శ్రీమత్పరమహంసపరివ్రాజకాచార్య,పదవాక్యప్రమాణపారావారపారీణయమనియమాద్యష్ఠాఙ్గయోగానుష్ఠాననిష్ఠ ,తపోనిష్ఠావరిష్ఠ , షడ్దర్శనస్థాపనాచార్య , వ్యాఖ్యానసింహాసనాధీశ్వర,వైదికమార్గప్రవర్తక ,సర్వతంత్ర స్వతంత్ర, శ్రీమదాదిశంకరాచార్య
పరంపరాప్రాప్త , ఋష్యశృంగ పురవరాధీశ్వరతుఙ్గభద్రతీరవాసీ శ్రీ శ్రీ శ్రీమజ్జగద్గురు శ్రీమదభినవ విద్యాతీర్థమహాస్వామిగురుకరకమలసంభవ శ్రీజగద్గురుశృఙ్గేరీ దక్షిణామ్నాయ శారదాపీఠాధిప తత్ర భగవత్
      శ్రీశ్రీశ్రీమద్ భారతీ తీర్థమహాస్వామి చరణారవిందేభ్యః సమాదర భక్తిపూర్వకం
సప్రశ్రయం సమాహ్వానపూర్వకం సమర్ప్యతే పద్యకుసుమపంచకం యద్ -

శ్లో. సకలనిగమశాస్త్రావాస! పుంభావవాణే! ,
ప్రణతనిజముఖస్త్వ ద్దర్శనాసక్తచిత్తః |
వదతి సహృదయం సుస్వాగతం ధర్మపుర్యాం ,
పురజనసముదాయో భారతీతీర్థ యోగిన్ ! ||1||

శ్లో.పరిగతవరపాత్రః శారదాంబాదయాయాః ,
కిమయమపరరూపః శంకరో బ్రహ్మతేజాః |
కలికలుషనివారః పామరాణాం జనానాం ,
ప్రచురిత ఋషి(1) విద్యారణ్యమూర్తిర్ భవాన్ కిం || 2 ||

శ్లో. విధువదన! భవంతం తంగిరాలాబ్ధి వంశః ,
నిజసుతముపగమ్యోత్తుంగవీచీయశస్కః |
సకలజనహితాయ ప్రాపయత్ ఋష్యశృంగం ,
సుతమివ వసుదేవో బంధనాత్ నందగేహమ్ || 3 ||

శ్లో.గతవరగురుపాదోఽధీతవేదాంబురాశిర్ ,
బుధనుత ! కటిబద్ధో ధర్మరక్షాయ విద్వన్
ప్రణిహిత వరదీక్షో వేదరక్షాక్రియాయై,
తిమిరమివ రవేస్ త్వన్నో గతం మోహజాలమ్ || 4 ||

శ్లో.పరిగతపరమార్థం ధర్మరక్షాకరం త్వాం,
వికసితనిగమాంతం ఖండితధ్వాన్తమాయమ్ |
అభయదకరపద్మం భారతీతీర్థ యోగిన్ ! ,
నిహితచరణపద్మం ధర్మపుర్యాం నతాః స్మః || 5 ||

స్వస్తి శ్రీ నందన మార్గ. కృ. ౩
                                      తత్రభగవత్స్వామినః సందర్శనాశీర్వచనాద్యభిలాషిణః,
తే. 31. 12. 2012                   శ్రీ లక్ష్మీనృసింహదేవార్చకాదిమందిరబృందమ్ ,
                                                 బ్రాహ్మణసంఘసేవాభవనవేదికా ,
                                                ధర్మపురీస్థానిక బ్రాహ్మణపౌరసంఘః ,

                                                          ధర్మపురీ
                                                 ఆర్యవైశ్యాదిసేవాసంఘాశ్చ ,

~ పద్యరచనా : కోరిడే విశ్వనాథ శర్మా (శృంగేరీఫీఠాస్థానవిద్వద్ డా. కోరిడే రాజన్నశాస్త్రిపుత్రః) సంస్కృతోపన్యాసకః ,
1)ఋషిర్వేదే వశిష్ఠాదౌ..’ మేదినీ | ఋత్యకః ఇతి విసంధిః |See More

— with DrBachampalli Santhosh Kumara Sastry and Jagadguru Sri Bharati Tirtha Mahaswamigal.